Ticaret Bakanlığı’nın hazırladığı yeni yönetmelik taslağı, pazaryerleri ile işletmeler arasındaki ilişkileri yeniden şekillendirecek önemli düzenlemeler içeriyor. Veri taşınabilirliğinden iade ve teslimat süreçlerine kadar uzanan değişikliklerin, 650 binden fazla satıcının e-ticaretteki hareket alanını genişletmesi bekleniyor.
Türkiye’de e-ticaret ekosisteminin büyümesi, pazaryerleri ile satıcılar arasındaki ilişkinin de yeniden ele alınmasını beraberinde getiriyor.
Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik taslağı; pazaryerleri, işletmeler ve tüketiciler arasındaki sorumlulukları daha açık hale getirmeyi amaçlıyor. Taslakta veri taşınabilirliği, teslimat ve iade süreçleri, marka hakları ve sosyal dayanışma kampanyaları gibi sektörün işleyişini doğrudan etkileyen başlıklar yer alıyor.
Düzenlemenin en dikkat çekici alanlarından biri ise satıcıların ticari verilerini farklı platformlara taşıyabilmesine yönelik yeni yapı.
Satıcı verileri farklı platformlara taşınabilecek
Taslağa göre orta, büyük ve çok büyük ölçekli pazaryerlerinin, işletmelerin talep etmesi halinde belirli verilerin başka platformlara ücretsiz şekilde aktarılmasını sağlayacak teknik altyapıyı sunması öngörülüyor.
Bu kapsama ürün açıklamaları ve görsellerin yanı sıra satış ve iade bilgileri, müşteri soru-cevapları, değerlendirmeler ve performans puanları da girebilecek.
Bu düzenleme, özellikle tek bir pazaryerinde faaliyet gösteren işletmeler açısından önem taşıyor.
ETBİS 2025 verilerine göre pazaryerleri üzerinden satış yapan işletmelerin yüzde 79’u faaliyetlerini yalnızca bir pazaryeri üzerinden sürdürüyor. Veri taşınabilirliği uygulamasının hayata geçmesi, satıcıların farklı platformlarda daha kolay faaliyet göstermesine ve kanal çeşitliliğini artırmasına katkı sağlayabilir.
Sinan Akdal veri taşınabilirliğinin rekabeti güçlendireceğini düşünüyor
TOBB E-Ticaret Meclisi Üyesi ve ideasoft CEO’su Sinan Akdal, taslakta yer alan veri taşınabilirliği düzenlemesini e-ticaret rekabeti açısından önemli bir adım olarak değerlendiriyor.
Akdal’a göre işletmelerin ürün içeriklerini, değerlendirmelerini ve satış geçmişlerini farklı satış kanallarına taşıyabilmesi, kendi ticari varlıkları üzerindeki kontrolünü güçlendirecek.
Türkiye’de pazaryerlerinde faaliyet gösteren işletmelerin yaklaşık dörtte beşinin tek bir platformda satış yaptığını hatırlatan Akdal, satıcıların verilerini farklı kanallarda kullanabilmesinin pazarlık gücünü artırabileceğini ve ekosistemde daha dengeli bir rekabet ortamı oluşturabileceğini belirtiyor.
İade ve teslimat süreçlerinde sorumluluklar netleşiyor
Taslak kapsamında kayıp, hasar ve benzeri durumlarda işletmelerin, pazaryerlerinin ve lojistik şirketlerinin sorumluluklarının sözleşmelerde açık biçimde tanımlanması planlanıyor.
Pazaryerinin lojistik sürece aracılık ettiği durumlarda uygulanacak tazmin mekanizmasının da daha açık bir çerçeveye kavuşması öngörülüyor.
Bu düzenleme, özellikle teslimat ve iade sırasında yaşanan sorunlarda tüketicinin hangi tarafla iletişime geçeceğinin ve hangi tarafın sorumluluk üstleneceğinin daha kolay belirlenmesini sağlayabilir.
Dijital reklamlarda marka kullanımına yeni çerçeve
Yönetmelik taslağındaki bir diğer önemli başlık, tescilli markaların dijital reklamlarda kullanımıyla ilgili.
Taslak, ekonomik bütünlük içinde bulunmayan şirketlerin başka işletmelere ait tescilli marka isimlerini izinsiz biçimde arama motoru reklamlarında kullanmasına sınırlama getiriyor.
İhlalin sürmesi halinde Ticaret Bakanlığı’nın ilgili arama motorundan reklamın kaldırılmasını veya erişimin engellenmesini talep edebilmesinin önü açılıyor.
Bu düzenlemenin marka sahiplerinin dijital ortamda korunması ve reklam rekabetinin daha şeffaf bir zeminde ilerlemesi açısından etkili olması bekleniyor.
Sosyal dayanışma kampanyalarına bütçe esnekliği geliyor
Taslakta deprem, yangın ve sel gibi olağanüstü durumlar ile dezavantajlı gruplara yönelik sosyal dayanışma kampanyaları için de ayrı bir düzenleme bulunuyor.
Bakanlığın uygun görüşü doğrultusunda bu kampanyalar kapsamında gerçekleştirilen indirim ve tanıtım harcamalarının, reklam bütçesinin yüzde 5’ine kadar olan bölümünün bütçe hesaplamasının dışında tutulabilmesi planlanıyor.
Bu yaklaşım, büyük e-ticaret platformlarının sosyal dayanışma kampanyalarına daha fazla alan açmasını destekleyebilir.
E-ticarette rekabetin odağı değişebilir
Sinan Akdal, Türkiye e-ticaret pazarının önemli bir ölçeğe ulaştığını ve bundan sonraki dönemde rekabetin niteliğinin daha fazla önem kazanacağını vurguluyor.
Akdal’a göre işletmelere daha iyi teknoloji, daha fazla hareket alanı ve kendi markalarını güçlendirebilecekleri araçların sunulması, sektörün sürdürülebilir büyümesinde belirleyici olacak.
Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde pazaryerleri arasındaki rekabetin de yeni bir boyut kazanması bekleniyor. Özellikle satıcı verilerinin taşınabilir hale gelmesi, işletmelerin yeni platformlara geçiş maliyetlerini azaltabilir ve çok kanallı satış stratejilerinin yaygınlaşmasını hızlandırabilir.
Bu taslağın en stratejik başlığı veri taşınabilirliği. E-ticarette bir satıcının ürün kataloğu kadar müşteri değerlendirmeleri, satış geçmişi ve performans verileri de zaman içinde önemli bir ticari varlığa dönüşüyor. Bu verilerin tek bir platformda sıkışıp kalmaması, pazaryerleri arasındaki rekabeti doğrudan etkileyebilir.
Fintech tarafında da önemli bir kırılım oluşabilir. Satıcılar daha fazla kanalda faaliyet göstermeye başladıkça ödeme altyapıları, tahsilat çözümleri, finansman ürünleri, açık bankacılık servisleri ve e-ticaret yazılımları arasında daha yoğun bir entegrasyon ihtiyacı ortaya çıkacak. Bu nedenle veri taşınabilirliği yalnızca pazaryerleri arasındaki rekabeti etkilemeyecek; KOBİ odaklı fintech şirketleri ve e-ticaret teknoloji sağlayıcıları için de yeni büyüme alanları yaratabilecek.
