ABD yönetimi, İran’ın uluslararası finansal bağlantılarını hedef alan yaptırım kampanyasını yeni bir banka kararıyla genişletmeye hazırlanıyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ismi açıklanmayan büyük bir bankaya 14 Eylül Pazartesi günü yaptırım uygulanacağını açıkladı. Bankanın hangi ülkede faaliyet gösterdiği ve yaptırımın hangi mekanizma üzerinden uygulanacağı henüz paylaşılmadı.
Reuters’ın aktardığına göre Bessent açıklamayı Real America’s Voice televizyonunda yaptı. Kararın ilk olarak cuma günü duyurulması planlanıyordu ancak 11 Eylül saldırılarının anma programı nedeniyle pazartesiye ertelendi.
Yeni adım, ABD Hazine Bakanlığı’nın ağustos ayında başlattığı Operation Economic Outcast kapsamında geliyor. Bakanlık, programla İran’ın petrol gelirleri, finansal aracılar, yaptırımlardan kaçınma ağları ve para hareketlerinde kullandığı uluslararası kanalları hedefliyor. ABD Hazinesi 10 Eylül’de yaptığı son açıklamada, İran adına kara para aklama veya yaptırımlardan kaçınmayı kolaylaştıran kuruluşların ABD finans sisteminden çıkarılma riskiyle karşı karşıya kalacağını ve ikincil yaptırım riskinin genişletildiğini bildirdi.
Bankanın Adı Ve Ülkesi Henüz Açıklanmadı
Bessent’in açıklamasında yaptırım uygulanacak bankanın adı veya bulunduğu ülke yer almadı. Yeni yaptırımın kapsamı da pazartesi günü yapılacak açıklamayla netleşecek. ABD yönetimi İran bağlantılı finans kuruluşlarına karşı farklı araçlar kullanıyor. OFAC üzerinden doğrudan yaptırım listesine ekleme yapılabildiği gibi, FinCEN aracılığıyla ABD bankalarındaki muhabir hesaplara erişimi kısıtlayan önlemler de uygulanabiliyor.
Örneğin ABD Hazinesi 28 Ağustos’ta Banque Misr UAE’nin Amerikan finans kuruluşlarındaki muhabir bankacılık erişiminin kaldırılması için düzenleme süreci başlattı. Hazine, söz konusu bankanın İran bağlantılı para hareketlerinde rol oynadığını ileri sürdü.
4 Eylül’de ise Türkiye merkezli Golden Global Yatırım Bankası ve iki iştiraki OFAC yaptırım listesine eklendi. ABD Hazinesi bankanın İran bağlantılı uluslararası para hareketlerine ve muhabir bankacılık erişimine aracılık ettiğini ileri sürdü. Golden Global Yatırım Bankası bu iddiaları reddetti. FintekWins gelişmeyi Golden Global Yatırım Bankası OFAC Yaptırım Listesine Alındı başlıklı haberinde ayrıntılı olarak aktarmıştı.
Golden Global Yatırım Bankası OFAC Yaptırım Listesine Alındı
Yaptırım Baskısı Muhabir Bankacılık Katmanına Taşınıyor
Yeni kararın fintek ve bankacılık sektörü açısından önemi, tek bir bankaya uygulanacak yaptırımın ötesine uzanıyor. Operation Economic Outcast kapsamında Washington, İran bağlantılı para hareketlerini yalnız işlem tarafında hedeflemek yerine bu işlemlerin geçtiği muhabir bankacılık, dolar erişimi ve uluslararası mutabakat altyapısına odaklanıyor.
Bu yaklaşım bankalar kadar sınır ötesi ödeme şirketleri, ödeme kuruluşları ve finansal altyapı sağlayıcıları açısından da yaptırım taraması ve işlem izleme süreçlerinin önemini artırıyor. ABD Hazinesi, İran adına yaptırımlardan kaçınmayı veya para aklamayı kolaylaştıran yabancı finans kuruluşlarının ikincil yaptırım riskiyle karşılaşabileceğini açık biçimde belirtiyor.
Bankanın kimliğinin pazartesi günü açıklanmasıyla birlikte kararın SDN listesi, muhabir bankacılık erişimi veya başka bir yaptırım mekanizması üzerinden uygulanıp uygulanmadığı da belirleyici olacak. Bu ayrım, söz konusu kurumun dolar işlemlerinden uluslararası banka ilişkilerine kadar karşılaşabileceği etkinin kapsamını değiştirebilir.
ABD’nin İran yaptırımlarında dikkat çeken değişim, odağın giderek işlem yapan kişi veya şirketlerden bu para hareketlerine erişim sağlayan finansal altyapıya kayması. Golden Global yaptırımı ve Banque Misr UAE’ye yönelik muhabir bankacılık hamlesinin ardından şimdi ismi açıklanmayan büyük bir bankanın hedefe alınacak olması bu yaklaşımın sürdüğünü gösteriyor. Fintek açısından kritik başlık burada yaptırım listesinin kendisinden çok erişim riski. Bir finans kuruluşunun dolar takası, muhabir banka ağı veya sınır ötesi ödeme kanallarına erişiminin tartışmaya açılması, uyum ve yaptırım taramasını arka ofis fonksiyonundan doğrudan ödeme altyapısının sürekliliğini belirleyen bir unsura taşıyor. Bankanın kimliği açıklandığında kararın gerçek sektörel etkisi çok daha net okunabilecek.
