Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının uzaktan müşteri edinim süreçlerini kapsayan iki düzenlemeyi aynı gün yürürlüğe koydu. Yeni kurallarla biyometrik yöntemler ve elektronik kimlik doğrulama özelliğine sahip belgeler uzaktan müşteri doğrulamada açık biçimde mevzuata girerken, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin NFC özellikli pasaportlarla uzaktan kimlik tespiti yapabilmesinin de önü açıldı.
4 Eylül 2026 tarihli ve 33360 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik ve tebliğ değişiklikleri, ödeme hizmeti sağlayıcılarının dijital kanallardan müşteri ediniminde kullanabileceği kimlik doğrulama yöntemlerini genişletirken, NFC ve belge güvenliğine ilişkin teknik gereklilikleri de ayrıntılandırdı. Her iki düzenleme de yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
Biyometrik Kimlik Doğrulama Yönetmeliğe Eklendi
TCMB, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmeliğin uzaktan çerçeve sözleşmeleri düzenleyen 41’inci maddesinde değişiklik yaptı.
Yeni hükümle müşterinin uzaktan iletişim aracı üzerinden biyometrik yöntemlerle veya elektronik kimlik doğrulama kabiliyetine sahip kimlik belgeleriyle doğrulanabilmesine yönelik ifade yönetmeliğe eklendi.
Böylece ödeme hizmeti sağlayıcılarının uzaktan müşteri ediniminde kullanabileceği teknolojik yöntemlerin hukuki çerçevesi genişletilmiş oldu.
NFC Kimlik Belgesi Doğrulamasında Temel Yöntem Olacak
Aynı gün yayımlanan tebliğ değişikliği ise uzaktan kimlik tespitinin teknik aşamalarını yeniden düzenledi.
Kimlik tespiti sırasında kişiden gerekli bilgiler ile kimlik belgesinin temin edilmesi gerekiyor. Belgenin ve içerdiği veri ile bilgilerin doğruluğu esas olarak yakın alan iletişimi yani NFC kullanılarak kontrol edilecek.
Bunun yanında kimlik belgesinin güvenlik unsurları, fotoğrafı ve imzası incelenecek. Belgenin orijinalliği, bütünlüğü, yıpranma veya tahrif edilme durumu kontrol edilecek ve ön ile arka yüzünün görsel kontrolünü içeren süreç kesintisiz olarak kayıt altına alınacak.
NFC Kullanılamazsa Alternatif Doğrulama Yapılabilecek
Düzenleme, NFC üzerinden doğrulamanın gerçekleştirilemediği durumlar için de alternatif yöntem belirliyor.
Buna göre kimlik belgesi ve içindeki bilgilerin doğruluğu optik karakter tanıma, kart okuyucu veya MASAK’ın görüşü alınarak TCMB tarafından belirlenecek diğer yöntemlerden en az biri kullanılarak kontrol edilebilecek.
Alternatif doğrulamada da belge güvenlik unsurlarının kontrol edilmesi, orijinallik ve bütünlük testlerinin yapılması ve kimlik belgesinin görsel inceleme sürecinin kayıt altına alınması gerekiyor.
Yabancı Müşterilere NFC Özellikli Pasaport İmkanı
Yeni düzenlemenin fintech sektörü açısından en dikkat çekici bölümlerinden biri Türk uyruklu olmayan gerçek kişileri kapsıyor.
Türk uyruklu olmayan kişilerin kimlik tespiti, MASAK Genel Tebliği’nde belirlenen esaslar kapsamında Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının ICAO 9303 standardına uygun ve NFC özelliğine sahip pasaport kullanılarak uzaktan gerçekleştirilebilecek.
Bu değişiklik, Türkiye’de faaliyet gösteren ödeme ve elektronik para kuruluşlarının yabancı müşterilere yönelik dijital onboarding süreçlerinde kullanılabilecek yöntemi açık biçimde mevzuata taşıyor.
Biyometrik Veriler de Kimlik Tespiti Sürecine Dahil Edildi
Tebliğde yapılan bir diğer değişiklikle uzaktan kimlik tespitine ilişkin hükümlere biyometrik veriler ifadesi eklendi.
Bu değişiklik, aynı gün yayımlanan yönetmelikte biyometrik yöntemlerin uzaktan müşteri doğrulama seçenekleri arasına alınmasıyla birlikte değerlendirildiğinde iki düzenlemenin birbirini tamamladığını gösteriyor. Yönetmelik genel hukuki çerçeveyi genişletirken tebliğ, kimlik doğrulamanın teknik uygulamasını tanımlıyor.
Bazı Tek Seferlik İşlemler İçin İstisna Getirildi
TCMB bazı işlemleri uzaktan kimlik tespitine ilişkin hükümlerin zorunlu uygulama alanının dışında bıraktı.
Anonim ön ödemeli araçlar, mevzuat kapsamında kimlik tespiti zorunlu bulunmayan ve sürekli iş ilişkisi oluşturmayan tek seferlik ödeme işlemleri ile MASAK düzenlemelerinde belirtilen bazı elektronik para ihracı ve ödeme işlemlerinde süreç uzaktan iletişim aracıyla yürütülse dahi ilgili uzaktan kimlik tespiti hükümlerinin uygulanması zorunlu olmayacak.
Ödeme Sektöründe Dijital Onboarding Yeni Bir Aşamaya Geçiyor
TCMB’nin yönetmelik ve tebliğ düzeyindeki iki eş zamanlı değişikliği, ödeme sektöründe dijital müşteri ediniminin teknolojik altyapısıyla düzenleyici çerçevesini birlikte genişletiyor. Yabancı müşteriler için NFC özellikli pasaport kullanımının mümkün hale gelmesi ödeme ve elektronik para kuruluşlarının erişebileceği kullanıcı kitlesini genişletebilir. Biyometrik yöntemler, NFC doğrulaması, belge güvenliği ve kayıt yükümlülüklerinin aynı paket içinde düzenlenmesi ise müşteri deneyimi kadar güçlü kimlik doğrulama ve uyum altyapısının da önümüzdeki dönemin rekabet alanlarından biri olacağını gösteriyor.
