TCMB’nin Temmuz 2026 Parasal Gelişmeler Raporu’na göre geniş para arzı M3’ün yıllık büyümesi 0,5 yüzde puan artarak yüzde 30,5’e çıktı. M3 bir ayda 1,17 trilyon TL büyürken, hanehalkına verilen kredilerin yıllık artış hızı 2,5 yüzde puan gerileyerek yüzde 41,6’ya indi.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Temmuz 2026 Parasal Gelişmeler Raporu’nu yayımladı.
Rapora göre geniş para arzı M3’ün yıllık büyüme oranı bir önceki döneme kıyasla 0,5 yüzde puan artarak yüzde 30,5 seviyesine yükseldi.
En dar para tanımı olan M1’de yıllık büyüme ise daha belirgin hızlandı. M1’in yıllık artış oranı önceki döneme göre 2,7 yüzde puan yükselerek yüzde 37,3’e ulaştı.
M3 bir ayda 1,17 trilyon TL büyüdü
TCMB verilerine göre M3 para arzı Temmuz 2026 itibarıyla 31 trilyon 270,9 milyar TL seviyesinde gerçekleşti.
Geniş para arzı bir önceki aya göre 1 trilyon 172,4 milyar TL arttı. Aylık büyüme oranı yüzde 3,9 oldu.
Aynı dönemde M1 yaklaşık 280,1 milyar TL artarak 10 trilyon 976,4 milyar TL’ye ulaştı.
M2 ise 28 trilyon 148,8 milyar TL seviyesinde gerçekleşti.
Vadeli mevduat büyümenin ana kaynağı
TCMB’nin para arzındaki yıllık büyümeyi bileşenlerine ayırdığı veriler, Temmuz ayında vadeli mevduatların belirleyici olmaya devam ettiğini gösteriyor.
M3’teki yıllık yüzde 30,5’lik büyümeye vadeli mevduatların katkısı 16,7 yüzde puan oldu.
Bunun;
13,7 yüzde puanı TL vadeli mevduatlardan,
3 yüzde puanı yabancı para vadeli mevduatlardan geldi.
Vadesiz mevduatların M3’ün yıllık büyümesine toplam katkısı ise 9,8 yüzde puan seviyesinde gerçekleşti.
Bu katkının 6,9 yüzde puanı yabancı para, 2,9 yüzde puanı TL vadesiz mevduatlardan kaynaklandı.
TL vadeli mevduatta 407,7 milyar TL artış
Aylık değişime bakıldığında da vadeli TL mevduatlar öne çıktı.
Temmuz ayında TL vadeli mevduatlar 407,7 milyar TL, yabancı para vadeli mevduatların TL karşılığı ise yaklaşık 85,9 milyar TL arttı.
M2-M1 bileşenindeki toplam aylık artış böylece 493,6 milyar TL oldu.
Vadesiz yabancı para mevduatlardaki artış 155 milyar TL, vadesiz TL mevduatlardaki artış ise yaklaşık 83,9 milyar TL olarak kaydedildi.
Bankalar dışındaki para miktarı da ay boyunca 41,1 milyar TL yükseldi.
Repo ve para piyasası fonları da yükseldi
M3 ile M2 arasındaki bileşenlerde de Temmuz ayında güçlü artış görüldü.
Repo işlemlerinden sağlanan fonlar 222,9 milyar TL, para piyasası fonları ise 163,5 milyar TL arttı.
İhraç edilen menkul değerlerdeki aylık artış yaklaşık 12,3 milyar TL oldu.
Bu hareketlerle M3-M2 bileşeninin aylık artışı 398,8 milyar TL’ye ulaştı.
Temmuz sonunda repo işlemlerinden sağlanan fonların büyüklüğü 970,9 milyar TL, para piyasası fonlarının büyüklüğü ise 2,04 trilyon TL seviyesinde gerçekleşti.
Hanehalkı kredilerinde büyüme yavaşladı
Raporda kredi tarafındaki ayrışma da dikkat çekiyor.
Parasal sektör tarafından hanehalkına verilen kredilerin yıllık artış hızı, bir önceki döneme göre 2,5 yüzde puan gerileyerek Temmuz ayında yüzde 41,6 oldu.
Finansal olmayan kuruluşlara kullandırılan kredilerin yıllık büyüme hızı ise 0,2 yüzde puan artarak yüzde 34,4’e yükseldi.
TCMB raporundaki kredi grafiği, hanehalkı kredilerindeki yıllık büyümenin 2023 ve 2024’te görülen yüksek seviyelerden önemli ölçüde gerilemesine rağmen finansal olmayan kuruluşlara verilen kredilerin büyümesinin üzerinde kalmaya devam ettiğini gösteriyor.
M3 büyümesinde özel sektörün katkısı yüzde 26,9
TCMB, para arzındaki değişimin karşılık kalemlerini de açıkladı.
M3’teki yıllık büyümeye;
özel sektörden alacaklar 26,9 yüzde puan,
genel yönetimden alacaklar 4,6 yüzde puan,
banka dışı finansal kuruluşlardan alacaklar 1,3 yüzde puan,
net dış varlıklar 0,4 yüzde puan
artış yönünde katkı sağladı.
Diğer kalemler ise M3’ün yıllık büyümesine 2,7 yüzde puanlık azaltıcı etki yaptı.
Aylık bazda da ana katkı özel sektör kredileri tarafında görüldü. Özel sektörden alacaklar M3’ün aylık büyümesine 3,4 yüzde puan katkı verirken, genel yönetimden alacakların katkısı 0,6 yüzde puan oldu.
Para arzı hızlanırken kredi tarafında ayrışma belirginleşiyor
Temmuz verilerinde iki hareket öne çıkıyor.
İlki, geniş para arzının aylık bazda 1,17 trilyon TL artması ve M3’ün yıllık büyüme hızının yeniden yüzde 30,5’e yükselmesi. Bu artışın ana kaynağını vadeli mevduatlar, özellikle de TL vadeli mevduatlar oluşturuyor.
İkinci hareket ise kredilerin kompozisyonunda. Hanehalkı kredilerinin yıllık büyüme hızı gerilerken finansal olmayan kuruluşlara kullandırılan kredilerde sınırlı da olsa hızlanma görülüyor.
Bu nedenle önümüzdeki aylarda yalnızca toplam kredi büyüklüğünü değil, kredi büyümesinin bireysel ve ticari taraf arasında nasıl dağıldığını izlemek daha anlamlı olacak. Para arzı tarafında ise vadeli TL mevduatların M3 büyümesindeki ağırlığının korunup korunmayacağı önemli göstergelerden biri olacak.
