Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Mart 2026 dönemine ait Parasal Gelişmeler Raporu’nu kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan verilere göre, geniş para arzı M3’teki yıllık büyüme bir önceki döneme kıyasla 9 yüzde puan birden gerileyerek yüzde 28,8 olarak gerçekleşti. En dar para tanımı olan M1’in yıllık büyüme oranında ise çok daha sert bir düşüş yaşandı ve önceki döneme kıyasla 20,5 yüzde puan azalarak yüzde 44,8 seviyesine indi.
Para Arzı Aylık Bazda 704 Milyar TL Küçüldü
Mart 2026 verilerinde en dikkat çeken gelişmelerden biri M3 para arzındaki aylık değişim oldu. Geniş para arzı M3, bir önceki aya göre 704 milyar TL azalış gösterdi. Bu azalışta, 384 milyar TL gerileyen M1 ile repo işlemlerinden sağlanan fonlar ve para piyasası fonlarındaki düşüşler belirleyici oldu.
Aylık bazda yaşanan yüzde 2,5 oranındaki küçülmede vadeli mevduatların yüzde 1,5 artış yönünde katkı vermesine rağmen; vadesiz mevduatlardaki yüzde 1,3, repo işlemlerinden sağlanan fonlardaki yüzde 1,4 ve para piyasası fonlarındaki yüzde 1,4’lük azalışlar daralmayı tetikledi. Yıllık yüzde 28,8 oranındaki büyümeyi ise yüzde 15,7 ile vadeli mevduatlar ve yüzde 10,1 ile vadesiz mevduatlar sırtladı.
Ticari Krediler Hız Keserken Hanehalkı Kredilerinde Artış Gözlendi
Parasal sektör tarafından verilen krediler incelendiğinde ticari ve bireysel tarafta bir ayrışma yaşandığı görülüyor. Finansal olmayan kuruluşlara verilen kredilerde yıllık artış hızı 3,4 yüzde puan düşüşle yüzde 37,3 seviyesine geriledi. Buna karşılık, hanehalkı için verilen kredilerin yıllık artış hızında 1 yüzde puanlık bir ivmelenme yaşandı ve oran yüzde 48,8 olarak kaydedildi.
M3’teki yıllık büyümenin karşılık kalemlerine yansımasına bakıldığında, büyümenin aslan payını özel sektörden alacaklar oluşturdu:
- Yüzde 25,9’luk kısım özel sektörden alacaklardaki artıştan kaynaklandı.
- Genel yönetimden alacaklar yüzde 4 oranında katkı sağladı.
- Banka dışı finansal kuruluşlardan alacakların katkısı yüzde 1,2 olarak gerçekleşti.
- Net dış varlıklardan alacaklardaki artış yüzde 1 oranında yansıdı.
- Diğer kalemler (net) ise yüzde 3,4 oranında azalış yönünde bir etki yarattı.
TCMB’nin Likidite Hamleleri M3 Verilerinde Somutlaşıyor
Merkez Bankası’nın Mart 2026 verilerini para politikası aktarım mekanizması merceğinden okuduğumuzda, piyasadaki likidite fazlasının belirgin bir şekilde emilmeye başlandığını görüyoruz. Geniş para arzı M3’ün aylık bazda 704 milyar TL küçülmesi ve M1’deki sert yavaşlama, uygulanan sterilizasyon araçlarının ve sıkı faiz politikasının mevduat kompozisyonu üzerinde doğrudan sonuç ürettiğini kanıtlıyor. Özellikle paranın vadesizden vadeliye kayış eğilimi, tasarruf sahibinin yüksek faiz ortamına reaksiyon gösterdiğinin açık bir işareti. Finansal olmayan kuruluşlara verilen kredilerdeki ivme kaybı ticari tarafta finansman koşullarının etkili bir şekilde sıkılaştığını doğrularken; hanehalkı kredilerindeki 1 puanlık artış, bireyler tarafında öne çekilmiş talebin veya zorunlu borçlanma refleksinin halen tam olarak kırılamadığını gösteriyor. Bu tablo, para politikasındaki sıkı duruşun makroekonomik dengelenme açısından doğru yolda ilerlediğini, ancak bireysel tüketim alışkanlıklarının soğuması için biraz daha zamana ihtiyaç duyulduğunu ortaya koyuyor.
