E-ticaret sitelerinde ürünleri olduğundan daha popüler göstermek için kullanılan sahte yorum, beğeni, yıldız ve takipçi hizmetleri yeniden gündemde. Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu’nun 27 Eylül 2026’da kamuoyuna yansıyan kararları kapsamında yapay etkileşim hizmeti sunduğu belirlenen çok sayıda internet adresi hakkında erişimin engellenmesine karar verildi.
Denetimlerin kapsamı yalnız sahte yorumlarla sınırlı kalmıyor. Ürünleri ücret karşılığında favorilere ekleyen, alışveriş sepetlerine atan, takipçi ve görüntüleme sayılarını yükselten ya da olumsuz tüketici yorumlarının görünürlüğünü azaltmaya yönelik hizmetler sunan yapılar da incelemeye konu oluyor.
Sahte Etkileşim Hizmetleri Mercek Altında
TOBB E-ticaret Meclis Üyesi ve Ticimax Kurucu CEO’su Cenk Çiğdemli, Reklam Kurulu incelemelerinin yapay etkileşim pazarının ulaştığı boyutu ortaya koyduğunu belirtti.
Çiğdemli’nin aktardığına göre işletmelerin dijital görünürlüğünü artırmak amacıyla beğeni, görüntüleme, takipçi, soru, yorum ve yıldız sayılarının yapay biçimde yükseltilmesine yönelik hizmetler tespit edildi.
Bazı internet sitelerinin ise bunun da ötesine geçerek ücret karşılığında ürünleri favorilere eklediği ve alışveriş sepetlerine attığı belirlendi. Bu yöntemlerle gerçekte yoğun talep görmeyen ürünlerin daha fazla ilgi gördüğü yönünde bir algı oluşturulabiliyor.
Beş Yıldız ve Sepete Ekleme Satılıyor
Dijital ticarette yapay etkileşim yalnız kullanıcı yorumlarının manipüle edilmesiyle sınırlı bir sorun oluşturmuyor.
Arama motorlarında beş yıldızlı değerlendirme ve yorum satışı yapan adreslerin yanı sıra e-ticaret platformlarında takipçi, beğeni, favoriye ekleme ve sepete ekleme botları sunan hizmetler de denetim kapsamında bulunuyor.
Çiğdemli, Reklam Kurulu kararlarının alışveriş platformlarının tamamını kapsamadığını, mevzuata aykırı bulunan belirli içerik ve internet adreslerine yönelik olduğunu vurguladı.
Olumsuz Yorumları Gizlemek de İnceleniyor
Denetimlerde öne çıkan bir başka uygulama, tüketicilerin yaptığı olumsuz değerlendirmelerin görünürlüğünün azaltılması veya yayımlanmasının engellenmesi.
Çiğdemli, bazı hizmet sağlayıcıların işletmeler hakkındaki olumsuz değerlendirmelerin diğer kullanıcılar tarafından görülmesini önlemeye yönelik faaliyetlerde bulunduğunun tespit edildiğini aktardı.
Türkiye’de 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeyle tüketici değerlendirmelerine ilişkin kurallar da sıkılaştırıldı.
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği kapsamında satışları artırmak amacıyla gerçeği yansıtmayan değerlendirmeler yaptırılması ve olumlu yorum satın alınması yasaklanırken, satın alma süreci doğrulanamayan başka platformlardan alınan yorumların yayımlanmasına yönelik sınırlamalar da getirildi.
Olumsuz Yorumu Gizleyene 2,1 Milyon TL Ceza
Reklam Kurulu’nun ağustos ayında aldığı bir karar da tüketici yorumlarının görünürlüğüne ilişkin yaklaşımı ortaya koydu.
Satın aldığı ürüne ilişkin değerlendirme yapan bir tüketicinin yorumunu yeterli gerekçe göstermeden yayımlamayan bir şirkete 2 milyon 167 bin 412 TL idari para cezası uygulandı.
Bu karar, sahte olumlu değerlendirmelerin yanı sıra gerçek müşteri deneyimlerinin haksız biçimde görünmez hale getirilmesinin de yaptırıma konu olabileceğini gösteriyor.
Sahte Yorum Nasıl Anlaşılır?
E-ticarette sahte etkileşimin yaygınlaşması, tüketicilerin ürün değerlendirmelerine daha temkinli yaklaşmasını gerektiriyor.
Cenk Çiğdemli, alışveriş yaparken yalnız yıldız ortalamasına veya toplam beğeni sayısına bakılmaması gerektiğine dikkat çekiyor.
Kısa zaman dilimlerinde yayımlanan, birbirine çok benzeyen veya ürünün gerçek kullanımına ilişkin somut ayrıntılar içermeyen yorumlar şüphe yaratabilecek işaretler arasında bulunuyor.
Tüketicilerin özellikle şu göstergeleri birlikte değerlendirmesi öneriliyor:
- Doğrulanmış satın alma işareti bulunan yorumlar,
- Fotoğraf içeren kullanıcı deneyimleri,
- Düşük puanlı değerlendirmelerde tekrar eden sorunlar,
- Satıcının geçmiş performansı,
- Farklı platformlarda yer alan tüketici şikâyetleri.
Şüpheli değerlendirmelerle karşılaşan tüketiciler, ilgili ekran görüntüleri ve bağlantılarla Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu’na başvurabiliyor.
E-Ticarette Güven Katmanı Yeniden Tanımlanıyor
E-ticarette yıldız, yorum, favori ve sepete ekleme gibi göstergeler uzun süredir tüketicinin kararını hızlandıran sosyal kanıt mekanizmaları olarak kullanılıyor. Bu göstergelerin ücret karşılığında üretilebilmesi ise yalnız tek bir satıcının görünürlüğünü etkilemiyor; platform içindeki sıralama, keşif ve satın alma kararlarının güvenilirliğini de zedeliyor.
Özellikle favoriye ekleme ve sepete atma gibi davranışların ticari hizmet olarak sunulması sorunun yorum manipülasyonunun ötesine geçtiğini gösteriyor. Tüketici, yoğun talep gördüğünü düşündüğü bir ürünün aslında yapay etkileşimlerle öne çıkarılmış olabileceği bir ortamla karşılaşabiliyor.
Burada e-ticaret platformları açısından da önemli bir teknoloji problemi ortaya çıkıyor. Sahte hesapları, bot davranışlarını ve organize etkileşim ağlarını tespit edebilecek sistemlerin güçlendirilmesi, kullanıcı yorumlarının satın alma ile ilişkilendirilmesi ve olağan dışı etkileşim örüntülerinin izlenmesi giderek daha kritik hale geliyor.
Dijital alışverişte güvenin yeni ölçüsü yalnız kaç kişinin beğendiği olmayacak. Bu etkileşimin gerçek bir kullanıcı davranışına dayanıp dayanmadığını doğrulayabilmek platformlar açısından daha önemli bir rekabet alanına dönüşüyor.
