TÜRKKEP, yapay zeka ajanlarının alışveriş, fatura ödeme ve hisse alım satımı gibi işlemleri kullanıcılar adına gerçekleştirmeye başlamasıyla birlikte ajan kimliği ve işlem yetkisinin doğrulanmasını yeni dijital güven alanlarından biri olarak konumlandırıyor. Şirket, “Know Your Agent” yani “Ajanını Tanı” (KYA) yaklaşımı kapsamında yapay zeka ajanlarının kimi temsil ettiğinin, hangi amaçla görevlendirildiğinin ve hangi yetki sınırları içinde hareket edebileceğinin doğrulanması gerektiğine dikkat çekiyor.
KEP, e-Saklama, e-İmza, e-Mühür, e-Belge ve e-Fatura alanlarındaki dijital güven deneyimini yapay zeka ajanlarının işlem yaptığı süreçlere taşımayı hedefleyen TÜRKKEP, gelecekte kimlik, yetkilendirme ve güvenilir işlem altyapısı sağlayan bir aktör olmayı amaçlıyor. Şirketin açıklaması henüz kullanıma açılmış bağımsız bir KYA ürünü veya hizmeti duyurusu niteliği taşımıyor.
KYA Ajanın Kimliğinin Yanında Yetkisini de Doğruluyor
Yapay zeka ajanlarının kullanıcı adına gerçek işlemler gerçekleştirmesi, geleneksel dijital kimlik doğrulama yaklaşımına yeni bir katman ekliyor.
TÜRKKEP’in dikkat çektiği KYA modelinde yalnız işlemin arkasındaki kişinin veya kurumun kimliği önem taşımıyor. İşlemi gerçekleştiren yapay zeka ajanının kimliği, kimi temsil ettiği, ne amaçla görevlendirildiği ve hangi işlemleri yapmaya yetkili olduğu da kontrol edilmek zorunda.
Şirket bu durumu, belirli bir faturayı ödemek üzere görevlendirilen yapay zeka ajanının başka bir hesaba para transferi yapma yetkisine otomatik olarak sahip olmaması örneğiyle açıklıyor.
Bu yaklaşım, yapay zeka ajanlarına verilen işlem yetkisinin açık biçimde tanımlanmasını ve ajanın bu sınırların dışına çıkmasının engellenmesini hedefliyor.
Ödeme Sistemlerinde Ajan Doğrulama Önem Kazanıyor
TÜRKKEP’e göre küresel ödeme kuruluşlarının çalışmaları da yapay zeka ajanlarının gerçekleştirdiği işlemlerde yeni doğrulama mekanizmalarına duyulan ihtiyeti ortaya koyuyor.
Bu çalışmalar arasında kullanıcı adına ödeme yapacak ajanların kaydedilmesi ve doğrulanması ile alışveriş için yetkilendirilen yapay zeka ajanlarının kötü amaçlı otomatik yazılımlardan ayrıştırılması bulunuyor.
Bu modelde dijital ticarette yalnız müşterinin kimliğinin doğrulanması yeterli olmuyor. Müşteriyi temsil eden yazılımın da güvenilir bir kimlikle tanımlanması ve işlem yetkisinin kontrol edilmesi gerekiyor.
Saygın Karabay Kimlik ve Yetkinin Birlikte Yönetilmesine Dikkat Çekiyor
TÜRKKEP Ürün, Pazarlama ve Yapay Zekâ Direktörü Saygın Karabay, yapay zeka ajanlarının finansal işlemlerde daha aktif hale gelmesiyle kimlik doğrulamanın yanında yetki yönetiminin de önem kazanacağını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: “Bir yapay zekâ ajanına bizim adımıza alışveriş yapmasını veya fatura ödemesini söyleyebiliriz. Ancak bu, hesabımızdaki bütün parayı kullanabileceği anlamına gelmez. Müşterinin veya işletmenin kimliğini doğrulamak hâlâ önemini koruyor ancak bu doğrulama, onların adına hareket eden yapay zekâ ajanının kimliğini ve yetkisini tek başına ortaya koymuyor. Bu nedenle ajanın kimliğini ve kimi temsil ettiğini doğrulamanın yanında, hangi amaçla görevlendirildiğini ve hangi sınırlar içinde işlem yapabileceğini de kontrol etmemiz gerekiyor. Gelecekte güven, yalnızca işlemi yapan kişiyi veya kurumu tanımaya değil, o kişi veya kurum adına hareket eden dijital ajanın kimliğini, temsil ilişkisini ve işlem yetkisini doğrulamaya dayanacak.
KYA, yapay zekâ çağının en önemli kapı geçiş kontrolü olacak gibi görünüyor. Sisteme erişmek isteyen ajanın hangi kişi, şirket, kamu kurumu veya sivil toplum kuruluşu adına hareket ettiğini ayırt edebilmeli ve buna uygun erişim iznini verebilmeliyiz. Bu alanda öncülük edebilmek için teknoloji çalışmalarının yanında düzenleyici kurumların, kamu kurumlarının ve sivil toplum kuruluşlarının desteği ve hızlı hareket etmesi büyük önem taşıyor”
TÜRKKEP Dijital Güven Deneyimini AI Ajanlarına Taşımayı Hedefliyor
TÜRKKEP, KEP, e-Saklama, e-İmza, e-Mühür, e-Belge ve e-Fatura alanlarındaki deneyimini yapay zeka ajanlarının işlem yaptığı ortamlara taşımayı planlıyor.
Şirketin ortaya koyduğu vizyon; ajanın kimliğinin doğrulanması, temsil ettiği kişi veya kurumun belirlenmesi, verilen yetkinin tanımlanması ve işlemin bu yetki sınırları içinde yürütülmesini birlikte ele alıyor.
Karabay, TÜRKKEP’in bu alandaki hedefini şöyle açıklıyor: “Dijital güven alanındaki çalışmalarımızı, yapay zekâ ajanlarının da güvenilir biçimde işlem yapabilmesini destekleyecek şekilde geliştirmeyi amaçlıyoruz. Bir ajanın hangi kişi veya kurumu temsil ettiğinin doğrulanması, bu temsilin hangi yetkileri kapsadığının bilinmesi ve işlemin verilen yetki sınırları içinde yürütülmesi birlikte ele alınmalı. TÜRKKEP olarak hedefimiz, bu süreçler için kimlik, yetkilendirme ve güvenilir işlem altyapısını sağlayan bir aktör olmak. İki yıldır sürdürdüğümüz güvenilir yapay zekâ hizmet sağlayıcısı olma hazırlıklarımızı da bu doğrultuda yürütüyoruz”
Dolayısıyla TÜRKKEP’in açıklaması bugün kullanılabilen yeni bir KYA altyapısının lansmanından çok, şirketin geliştirmeyi hedeflediği dijital güven modelinin çerçevesini ortaya koyuyor.
Dijital Güven Koridoru Sınır Ötesi AI İşlemlerine Uzatılıyor
TÜRKKEP, KYA yaklaşımını “Ülkeler Arası Regüle Dijital Güven Koridoru” vizyonuyla da ilişkilendiriyor.
Bu yaklaşımda bir ülkedeki şirket adına hareket eden yapay zeka ajanının başka bir ülkedeki kurumla işlem yapması halinde tarafların yalnız birbirlerinin kurumsal kimliğine değil, işlem yapan ajanın kimliğine ve temsil yetkisine de güvenebilmesi hedefleniyor.
Saygın Karabay, bu yaklaşımı şu sözlerle açıklıyor: “Bir ülkedeki şirketin yapay zekâ ajanı başka bir ülkedeki kurumla işlem yapacaksa, tarafların birbirlerinin kimliğine ve yetkisine güvenebilmesi gerekiyor. Sınır ötesi dijital ticarette kişilerin ve şirketlerin yanı sıra, onlar adına işlem yapan uygulamaların, donanımların ve yapay zekâ ajanlarının da kimliklerinin ve yetkilerinin güvenilir biçimde yönetilmesine ihtiyaç var. Dijital güvenilir üçüncü tarafların rolü burada daha da anlam kazanıyor. Ülkeler Arası Regüle Dijital Güven Koridoru ile hedeflediğimiz, bu güveni destekleyerek yapay zekâ temelli uygulamaların ülkeler arasında kullanılmasını ve ekonomik ilişkilerin gelişmesini kolaylaştırmak.
Türkiye’nin kamu düzenlemeleri ve teknoloji alanındaki birikimi, bölgesel iş birlikleri için önemli bir zemin oluşturuyor. Bu nedenle Türkiye’nin bu koridorun merkezi olabileceğine ve dijital işlemlerde güveni destekleyen bir dijital garantör devlet yaklaşımıyla bölgesel ekonomiye katkı sunabileceğine inanıyoruz. Bu vizyon doğrultusunda bölgedeki dost ülkelerle temaslarımızı sürdürüyor; kamu kurumları, teknoloji şirketleri ve stratejik ya da finansal yatırımcılarla iş birliği imkânlarını değerlendiriyoruz.”
AI Ajanları İçin Yeni Güven Katmanı Şekilleniyor
Yapay zeka ajanlarının ödeme yapabildiği, alışveriş tamamlayabildiği ve finansal sistemlerle etkileşime geçebildiği bir dünyada “kim olduğun” sorusunun yanına “kimin adına, hangi yetkiyle hareket ediyorsun?” sorusu ekleniyor.
KYA yaklaşımının önemi de burada ortaya çıkıyor. Kullanıcı kimliğinin doğrulanması, ajanların doğrudan işlem yaptığı sistemlerde tek başına yeterli bir güven çerçevesi oluşturmayabilir. Temsil ilişkisi ve verilen yetkinin sınırları da işlem anında doğrulanabilir hale gelmek zorunda.
TÜRKKEP’in açıklamasında önemli ayrım ise bunun bugün devreye alınmış ticari bir KYA ürünü olarak sunulmaması. Şirket, dijital güven alanındaki mevcut deneyimini bu yeni ihtiyaca taşımayı ve gelecekte kimlik, yetkilendirme ve güvenilir işlem altyapısı sağlayan bir aktör olmayı hedefliyor.
Agentic commerce ve agentic finance büyüdükçe, KYC’nin yanına ajan kimliği ve yetki doğrulamasını ekleyen standartların finans sektörünün önemli altyapı başlıklarından biri haline gelmesi şaşırtıcı olmayacak.
