Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği değişikliğiyle Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapabilmesine yönelik esaslar belirlendi. 27 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleme, finansal kuruluşlar ve diğer yükümlüler için NFC özellikli pasaport doğrulaması, görüntülü görüşme, adres teyidi, yüksek risk grubu izleme tedbirleri ve sınırlı para transferi kuralları getiriyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanıyla mücadele kapsamında kimlik tespiti süreçlerine yönelik yeni bir düzenleme yaptı. Resmî Gazete’de yayımlanan Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği değişikliğiyle, 2021 tarihli 19 Sıra No’lu MASAK Genel Tebliği’ne Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin yeni hükümler eklendi.
Yeni düzenleme, yabancı gerçek kişilerin ICAO 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi özelliği bulunan pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılabilmesine imkân tanıyor. Böylece finansal kuruluşlar ve ilgili yükümlüler, belirlenen güvenlik ve risk kontrol süreçlerini uygulamak şartıyla yabancı müşterilerle uzaktan iş ilişkisi kurabilecek.
Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılabilecek
Tebliğe eklenen yeni maddeyle, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik tespiti uzaktan yapılabilecek. Bu süreçte kullanılacak pasaportun Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’nın ICAO 9303 standardına uygun olması ve NFC özelliği taşıması gerekiyor.
Uzaktan kimlik tespiti, pasaportla uzaktan kimlik tespiti konusunda özel eğitim almış personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilecek. Süreçte canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırması için belirlenen şartları sağlayan yapay zeka temelli uygulamalar da kullanılabilecek.
Pasaportun yongasında yer alan kimlik bilgilerinin, pasaport üzerindeki bilgilerle eşleştiği yakın alan iletişimi kullanılarak doğrulanacak. Bu doğrulama yapılamazsa uzaktan kimlik tespiti yoluyla iş ilişkisi kurulamayacak.
Adres teyidi yapılmadan para transferi ve nakit çekim yapılamayacak
Düzenleme, kimlik tespitini pasaport doğrulamasıyla sınırlı tutmuyor. Uzaktan kimlik tespiti kapsamında alınan adres bilgisinin de teyit edilmesi zorunlu hale getiriliyor.
Adres bilgisi; yerleşim yeri belgesi, son üç ay içinde düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz gibi adres temelli abonelik faturası, herhangi bir kamu kurumu tarafından verilen belge veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden risk bazlı yaklaşımla en geç üç ay içinde teyit edilecek.
Adres teyidi yapılmadan para transferi ve nakit çekim işlemleri gerçekleştirilemeyecek. Bu hüküm, uzaktan müşteri ediniminde kimlik doğrulamanın yanında adres bilgisinin güvenilir biçimde doğrulanmasını da merkezi bir kontrol alanı haline getiriyor.
Teknik veriler risk temelli yaklaşımla değerlendirilecek
Tebliğ, kimlik tespiti sırasında elektronik ortamdan elde edilen teknik verilerin de değerlendirilmesini öngörüyor. IP ve port bilgisi, cihaz kimliği, coğrafi konum, tarayıcı bilgileri ve benzeri veriler, pasaporttaki bilgilerle birlikte risk temelli yaklaşım kapsamında analiz edilecek.
Bu değerlendirme sonucunda şüphe doğuran bir durum tespit edilirse uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacak. Böylece uzaktan müşteri edinimi yalnızca belge doğrulamasına dayanan bir süreç olmaktan çıkıyor; teknik veri, görüntülü görüşme, pasaport yongası doğrulaması ve risk analizi birlikte çalışan çok katmanlı bir yapıya kavuşuyor.
Riskli ülke vatandaşları bu yöntemle müşteri kabul edilemeyecek
Düzenlemeye göre bu kapsamda müşteri kabul edecek yükümlüler, risklerin tanımlanması, derecelendirilmesi, izlenmesi ve azaltılmasına yönelik gerekli tedbirleri almak zorunda olacak. Ayrıca müşterinin tanınması, risk yönetimi, izleme ve kontrol faaliyetlerine ilişkin bir uygulama rehberi oluşturulacak.
Yükümlüler, riskli olarak belirledikleri ülkelerin vatandaşlarını pasaportla uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri olarak kabul edemeyecek. Müşteri kabulüne başlanmasından itibaren bir ay içinde, alınan tedbirler ile oluşturulan prosedür ve rehberler hakkında MASAK Başkanlığı’na bildirim yapılacak.
Bu madde, yabancı müşteri ediniminde risk bazlı uyum yaklaşımının daha belirgin hale getirildiğini gösteriyor. Yükümlüler için yalnızca teknolojik doğrulama altyapısı kurmak yeterli olmayacak; ülke riski, müşteri profili, işlem amacı ve izleme süreçleri de birlikte yönetilecek.
Bu yöntemle edinilen müşteriler yüksek risk grubunda izlenecek
Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yoluyla edinilen müşteriler yüksek risk grubunda değerlendirilecek. Bu müşteriler için daha sıkı izleme ve kontrol tedbirleri uygulanacak.
Müşteri profiline veya iş ilişkisinin amacına uygun olmayan işlemler tespit edilirse gerekli önlemler alınacak. Kimlik bilgilerinin doğrulanması amacıyla müşterinin kimlik bilgileriyle uyumlu yurt içi veya yurt dışı bir banka hesabından ya da banka veya kredi kartından para transferi yapılması zorunlu olacak.
Bu transfer ve kontrol işlemi, müşteri hesabından başka herhangi bir işlem yapılmadan önce tamamlanacak. Böylece pasaportla uzaktan edinilen müşteriler için hesap aktivasyonu ve işlem başlangıcı daha sıkı bir doğrulama sürecine bağlanıyor.
Para giriş ve çıkışlarına sınırlama getirildi
Tebliğ, pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılan müşteriler için para transferi akışlarını da sınırlandırıyor. Bu kapsamda açılan hesaba yalnızca kişinin yurt dışında kendi adına açılmış banka hesaplarından para gönderimi yapılabilecek.
Aynı hesaptan yurt dışına para çıkışı da yalnızca söz konusu kişi adına açılmış banka hesaplarına gerçekleştirilebilecek. Bu kuralla, üçüncü kişiler üzerinden fon hareketi yapılmasının önüne geçilmesi ve işlemlerin müşteri kimliğiyle daha tutarlı biçimde izlenmesi amaçlanıyor.
Pasaportla kimlik tespiti yapılan kişinin sonradan Türk vatandaşlığını kazandığının veya Türkiye’de vergi mükellefiyeti tesis edildiğinin anlaşılması halinde, kimlik kartı örneği ya da vergi kimlik numarası elektronik ortamda alınarak müşteri bilgileriyle ilişkilendirilecek.
Kripto varlık hizmet sağlayıcılar da kapsama alındı
Tebliğde dikkat çeken değişikliklerden biri de kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin oldu. MASAK Genel Tebliği’nin ilgili maddesindeki yükümlüler arasına “Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar” ibaresi eklendi.
Bu değişiklik, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının uzaktan kimlik tespiti ve müşteri edinimi süreçlerinde MASAK yükümlülükleriyle daha açık biçimde ilişkilendirilmesi açısından önem taşıyor. Kripto varlık piyasasında müşteri tanıma, işlem izleme ve risk yönetimi başlıkları son dönemde düzenleyici gündemin merkezinde yer alıyor.
Yeni düzenleme, finansal sistemde dijital müşteri edinimiyle birlikte kripto varlık hizmet sağlayıcılarının da uyum çerçevesi içinde daha belirgin konumlandırıldığını gösteriyor.
Yabancı müşteri ediniminde dijitalleşme ve uyum birlikte ilerliyor
Yeni tebliğ, finansal kuruluşlar ve diğer yükümlüler açısından yabancı gerçek kişilerin uzaktan müşteri ediniminde önemli bir kapı açıyor. Ancak bu imkân, sıkı kimlik doğrulama, adres teyidi, teknik veri analizi, yüksek risk grubu izleme ve sınırlı para transferi kurallarıyla birlikte geliyor.
Bu yönüyle düzenleme, finansal hizmetlerde dijitalleşme ile mali suçlarla mücadele yükümlülüklerinin birlikte ilerlediği yeni bir çerçeve sunuyor. Uzaktan müşteri edinimi, finansal kapsayıcılık ve müşteri deneyimi açısından önemli fırsatlar yaratırken, kimlik doğrulama ve risk yönetimi tarafında daha güçlü kontrol mekanizmaları gerektiriyor.
Finansal kuruluşlar, ödeme kuruluşları, elektronik para kuruluşları, yatırım kuruluşları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve diğer yükümlüler açısından bu düzenleme, teknolojik altyapı kadar uyum, risk yönetimi ve operasyonel süreçlerin de yeniden gözden geçirilmesini gerektirecek.
MASAK’ın 19 Sıra No’lu Genel Tebliğ’de yaptığı değişiklik, Türkiye’de dijital finansal hizmetlerin yabancı müşteri edinimi tarafında yeni bir döneme işaret ediyor. Pasaportla uzaktan kimlik tespitine imkân tanınması, özellikle Türkiye’de hesap açmak veya finansal hizmet almak isteyen Türk uyruklu olmayan kişiler için süreci kolaylaştırabilir. Ancak düzenlemenin asıl dikkat çekici yönü, bu kolaylığı sıkı bir uyum çerçevesiyle birlikte getirmesi. NFC özellikli pasaport doğrulaması, görüntülü görüşme, adres teyidi, teknik veri analizi, yüksek risk grubu izleme ve para transferi sınırlamaları, uzaktan müşteri ediniminde güvenlik katmanlarının ne kadar önem kazandığını gösteriyor. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının da kapsama alınması, düzenleyicinin dijital finans ekosisteminde kimlik tespiti ve müşteri tanıma süreçlerini daha geniş bir zemine taşıdığını ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde finansal kuruluşlar ve fintekler için fark yaratacak konu yalnızca hızlı dijital onboarding sunmak olmayacak. Bu hızı güçlü kimlik doğrulama, risk yönetimi ve MASAK uyum süreçleriyle birlikte yürütebilen kurumlar daha avantajlı konumlanacak.
