EY Girişimcilik Barometresi 2025 raporu açıklandı.
Türkiye’nin de içinde yer aldığı Orta, Doğu ve Güneydoğu Avrupa bölgesindeki girişimcilerin eğilimlerini analiz eden EY Girişimcilik Barometresi 2025 raporu açıklandı. Rapor, dijital dönüşüm, yapay zeka uygulamaları ve organizasyonel inovasyonun önceliklendirildiğini ortaya koyuyor. Ancak ekonomik belirsizlik, finansmana erişim zorlukları ve regülasyon baskısı, girişimcilerin stratejik planlamalarında temkinli adımlar atmalarına neden oluyor.
Dijital Yatırımlar ve Verimlilik Odakta
Araştırmaya göre Türkiye’deki girişimciler, önümüzdeki 12 ay içinde özellikle dijital altyapılarını güçlendirme ve operasyonel verimlilik sağlama yönünde yoğunlaşıyor. Katılımcıların yüzde 65’i bilgi teknolojileri sistemleri ve yazılım güncellemelerini yatırım önceliği olarak belirlerken, süreç otomasyonu (yüzde 44), online satış platformlarının geliştirilmesi (yüzde 35) ve ekipman yatırımları (yüzde 33) diğer öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor. Ancak ekonomik belirsizliklerin etkisiyle yeni tesis kurma gibi fiziksel yatırımlar daha düşük öncelik taşıyor (yüzde 19).
İnovasyon Yaklaşımlarında Organizasyon ve Süreç Odakta
Barometre verileri, Türkiye’deki girişimcilerin inovasyon tercihlerinde organizasyonel yapı ve süreç iyileştirmelerine öncelik verdiğini gösteriyor. Katılımcıların yüzde 51’i organizasyonel inovasyona, yüzde 49’u ise süreç ve stratejik-pazarlama inovasyonuna odaklandığını belirtiyor. Ürün inovasyonuna yönelenlerin oranı ise yüzde 44 ile daha sınırlı kalıyor. Bu eğilim, girişimcilerin mevcut kaynaklarla iç verimliliği artırma çabasına işaret ediyor.
Bölge genelindeki eğilimlerle kıyaslandığında, Türkiye’de stratejik ve pazarlama inovasyonuna yönelimin (yüzde 49) bölge ortalamasının (yüzde 38) üzerinde olduğu, buna karşın ürün inovasyonunun daha geride kaldığı görülüyor (Türkiye yüzde 44, bölge ortalaması yüzde 53).
Yapay Zeka Kullanımı Bölge Ortalamasının Üzerinde
Türkiye’de girişimcilerin yüzde 74’ü yapay zeka uygulamalarını aktif olarak kullanıyor. Bu oran, bölge ortalaması olan yüzde 61’in oldukça üzerinde. Katılımcıların yüzde 76’sı yapay zekanın verimlilik ve üretkenliği artıracağını, yüzde 62’si kalite kontrol süreçlerini iyileştireceğini ve hata oranlarını azaltacağını düşünüyor. Ayrıca yüzde 59’u yapay zekayı veri analitiğinde, yüzde 45’i süreç otomasyonunda, yüzde 34’ü ise müşteri destek hizmetlerinde kullanıyor. Ancak katılımcıların yüzde 48’i yapay zekanın getirebileceği yasal belirsizlikler ve güvenlik risklerinden endişe duyduğunu ifade ediyor.
Finansmana Erişim ve Ekonomik Belirsizlik Öne Çıkıyor
Türkiye’deki girişimcilerin yatırım kararlarında en belirleyici faktör ekonomik riskler (yüzde 60) ve finansmana erişim zorluğu (yüzde 67) olarak öne çıkıyor. Faiz oranları ve sıkı kredi koşulları (yüzde 49), yatırım iştahını sınırlıyor. Öz kaynaklara dayalı finansman modelleri daha çok tercih edilirken, girişimciler yatırım fırsatlarının azlığı (%26) ve yatırımın geri dönüş süresine dair endişeler (%21) nedeniyle temkinli bir tutum sergiliyor.
İş Gücü Yönetiminde Zorluklar Derinleşiyor
Araştırmaya göre Türkiye’de girişimcilerin yüzde 44’ü tam zamanlı işe alım planlarken, yüzde 42’si mevcut kadroyu korumayı hedefliyor. Ancak işe alımda en büyük zorluklar rekabetçi maaş ve yan haklar (%56), gerekli becerilere sahip aday eksikliği (%53), deneyim eksikliği (%49) ve aday beklentilerinin karşılanamaması (%30) olarak sıralanıyor. Yetenekleri elde tutmak (%58), kurum kültürünü korumak (%53) ve maliyetleri kontrol altında tutmak girişimcilerin insan kaynakları gündeminin en üst sıralarında yer alıyor.
Şirket Satışları Gündemde, Halefiyet Planlaması Zayıf
Katılımcıların yalnızca yüzde 12’si şirketinin bir bölümünü satmayı “çok muhtemel” olarak değerlendirirken, yüzde 42’si bu ihtimali “biraz olası” buluyor. Şirketini satmayı planlamayanların oranı ise yüzde 47. Türkiye’deki girişimciler, şirketlerini başka bir firmaya devretme (yüzde 60) ve yatırım fonlarına satış (yüzde 37) konularında daha açık bir duruş sergilerken, halka arzı da yüzde 30 oranında bir seçenek olarak değerlendiriyor.
Barometre sonuçları, Türkiye’de 1 ila 4 yıl içinde şirketini satmayı düşünen girişimci oranının yüzde 35 olduğunu, bu oranın bölge ortalaması olan yüzde 22’nin üzerinde olduğunu ortaya koyuyor.
Girişimcilik Ekosistemi Belirsizlikle Mücadele Ediyor
Anket verilerine göre Türkiye’deki girişimcilerin yüzde 51’i iş ortamını olumsuz değerlendirirken, yüzde 33’ü olumlu, yüzde 14’ü ise nötr bir yaklaşım sergiliyor. Türkiye’de ekonomik belirsizlik (%70), finansmana erişim (%67), bürokrasi ve regülasyon karmaşası (%40) ile nitelikli iş gücü eksikliği (%37) en önemli yapısal engeller arasında yer alıyor.
Yerel düzenlemelere ilişkin değerlendirmelerde ise yüzde 37’lik kesim bu çerçevenin inovasyon için fırsatlar sunduğunu belirtirken, yüzde 30’luk bir kesim kısıtlayıcı buluyor. Yüzde 28’lik grup ise düzenlemelerin karmaşık yapısının kaynak tüketimini artırdığı görüşünde.
Aile Şirketlerinde Kuşak Değişimi Kritik Noktada
Türkiye’deki aile şirketlerinde halefiyet planlaması halen profesyonel bir çerçeveden uzak. Çoğunlukla dış danışmanlık alınmaması, aile içi yönetime duyulan güveni yansıtsa da, etkili kuşak geçişi için stratejik bir planlamaya ihtiyaç olduğu açıkça görülüyor. Finansal sürdürülebilirlik, gelirlerin yeniden yatırıma yönlendirilmesiyle sağlanmaya çalışılıyor. Türkiye’de bu oran yüzde 57 ile dikkat çekici seviyede.
Araştırmanın Önerileri ve EY’den Görüş
EY Girişimcilik Barometresi 2025 raporu, girişimcilik ekosisteminin güçlendirilmesi adına beş temel stratejik öneri sunuyor:
-
Dijital dönüşüm yatırımlarının hızlandırılması
-
Ekonomik risklerin azaltılması
-
Nitelikli iş gücü açığının kapatılması
-
Kurumsal inovasyon kültürünün geliştirilmesi
-
Halefiyet planlamalarının profesyonel temelde kurgulanması
EY Türkiye Vergi Bölümü Şirket Ortağı ve İş Geliştirmeden Sorumlu Sektörler Lideri Ateş Konca, rapora ilişkin şu değerlendirmede bulunuyor: “EY Girişimcilik Barometresi 2025’te yer alan tüm başlıklar, Türkiye’deki girişimcilik ekosisteminin geleceğe daha güçlü, dirençli ve vizyoner adımlarla ilerlemesi adına önemli bir yol haritası sunuyor. Günümüzde Türkiye’deki girişimciler için sürdürülebilir başarının, sadece iyi bir fikirle değil, stratejik hazırlık ve güçlü yapı taşlarıyla mümkün olduğu söylenebilir. Şirketlerin operasyonel verimliliği ve müşteri etkileşimini iyileştirmesi için teknolojik altyapılarını güçlendirmesi gerekiyor. Aynı zamanda yetenek açığını kapatmak, nitelikli iş gücüne ulaşmak ve çalışan bağlılığını artırmak adına şirketlerin, stratejilerini gözden geçirmesi önem taşıyor. Buna ek olarak; ekonomik belirsizlikler karşısında, maliyet yönetimi ve alternatif finansman modelleriyle güçlü bir risk yönetimi stratejisi geliştirilmesi hayati önem taşıyor. Son olarak, deneysel yaklaşımı ve organizasyon içerisinde inovasyon kültürünün geliştirilmesini teşvik eden girişimcilerin, değişen koşullara karşı daha esnek ve rekabetçi olacağını söylemek mümkün.”
EY Girişimcilik Barometresi 2025, Türkiye’deki girişimcilerin dijitalleşme, yapay zekâ ve organizasyonel dönüşüm konularında ciddi bir vizyona sahip olduğunu gösteriyor. Ancak bu vizyon, yüksek enflasyon, finansman zorlukları ve düzenleyici baskılar nedeniyle pratikte temkinli bir stratejiye dönüşüyor. Yeni nesil teknolojilere yatırım isteği ile ekonomik belirsizlik arasında denge kurmaya çalışan girişimciler için geleceği şekillendirecek temel unsur, esneklik ve stratejik uyum olacak gibi görünüyor. Kurumsal yapılar, dijital yatırımlar ve insan kaynağı alanındaki kararlılık, girişimciliğin gelecekteki rotasını belirleyecek ana başlıklar arasında yer alıyor.
