Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), katılım finans ekosisteminin kurumsal yönetim standartlarını güçlendirecek stratejik bir düzenlemeye imza attı. Resmî Gazete’de yayımlanan “Katılım Esaslarına Uyum Tebliği” ile katılım finans kuruluşlarının, kalkınma ve yatırım bankalarının ve banka dışı mali kuruluşların katılım esaslarına uyum süreçleri, organizasyonel yapıları ve denetim mekanizmaları yeniden tanımlandı. Söz konusu düzenleme ile 2019 tarihli “Faizsiz Bankacılık İlke ve Standartlarına Uyuma İlişkin Tebliğ” yürürlükten kaldırılarak sektör için daha kapsayıcı ve bütünleşik bir “Katılım Finans” dönemi resmen başlatıldı.
Merkezi Danışma Komitesi Kuruluyor
Tebliğin getirdiği en köklü yapısal değişikliklerin başında, sektör genelinde standartları belirleyecek olan “Merkezi Danışma Komitesi”nin teşekkülü geliyor. Türkiye Bankalar Birliği (TBB), Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) ve Finansal Kurumlar Birliği (FKB) iş birliğiyle kurulacak olan bu üst kurul, katılım esaslarına ilişkin mesleki ilke ve standartları belirleme yetkisine sahip olacak. Yedi üyeden oluşacak komitenin sekretaryasını TKBB yürütecek. Buna paralel olarak, katılım finans hizmeti veren her kuruluş, kendi bünyesinde yönetim kuruluna bağlı ve bağımsız karar alma yetkisine sahip üç üyeli bir “Danışma Komitesi” oluşturmakla yükümlü kılındı.
Kalkınma Bankaları ve Fintekler Kapsama Alındı
Yeni düzenleme, sadece geleneksel katılım bankalarını değil, ekosistemin diğer oyuncularını da kapsayacak şekilde genişletildi. Münhasıran olmamakla birlikte müşterilerine katılım esaslarına göre finansman sağlayan kalkınma ve yatırım bankaları ile finansal kiralama, faktoring, finansman, tasarruf finansman ve varlık yönetim şirketleri de tebliğ hükümlerine tabi olacak. Bu kuruluşlar, uyum ve denetim faaliyetlerini yürütmek üzere sertifikalı ve deneyimli personel istihdam edecek. Tebliğ ile kuruluşlara uyum sağlamaları için 6 ay ile 1 yıl arasında değişen geçiş süreleri tanındı.
Bağımsızlık ve Liyakat Vurgusu
BDDK, yeni dönemde danışma komitelerinin bağımsızlığına ve üyelerin liyakatine özel bir önem atfetti. Komite üyelerinin icrai görevlerinin bulunmaması, kuruluşla veya iştirakleriyle menfaat çatışması yaratacak ticari ilişkilere girmemesi şartı getirildi. Ayrıca katılım finans uyum ve denetim faaliyetlerinde görev alacak personelin, katılım finans alanında en az üç yıl deneyime sahip olması veya Kurul tarafından uygun görülen sertifikaları taşıması zorunlu hale getirildi. Müşteri uyuşmazlıklarının çözümünde ise müşterilere, kurumun danışma komitesi kararını Merkezi Danışma Komitesi’ne taşıma hakkı verilerek hak arama yolları güçlendirildi.
BDDK’nın bu hamlesi, Türkiye’nin sadece “Faizsiz Bankacılık” yapan bir ülke olmaktan çıkıp, uluslararası standartlarda “Katılım Finans” merkezi olma vizyonunun en somut mevzuat adımıdır. Terminolojinin “Faizsiz”den “Katılım”a evrilmesi, sektörün psikolojik ve teknik olarak pozitif bir zemine oturmasını sağlayacaktır. Özellikle Merkezi Danışma Komitesi’nin üç büyük birliğin (TBB, TKBB, FKB) ortaklığıyla kurulması, konvansiyonel bankalar ile katılım bankaları arasındaki uygulama farklılıklarını minimize edecek ve ürün standardizasyonunu sağlayacaktır. Bu tebliğ, global İslami finans fonlarının Türkiye’ye girişinde aradığı “şer’i yönetişim” güvenini tesis etmesi bakımından kritik bir kilometre taşı niteliği taşımakta.
