Bankacılık ve ödeme sektörünün uzun yıllardır temel uyum başlıklarından biri olan “Müşterini Tanı” yaklaşımının yanına yeni bir kavram ekleniyor. Ant International, Mastercard ve Visa, yapay zeka ajanlarının ödeme ekosistemlerinde güvenilir biçimde tanınabilmesi için Know Your Agent – KYA birlikte çalışabilirlik çerçevesi üzerinde çalışmaya başladı.
Çalışmanın amacı, kart ağlarının, dijital cüzdanların, yapay zeka ajan platformlarının ve pazaryerlerinin bir AI ajanını farklı ağlar arasında tanıyabilmesini kolaylaştırmak. Ortak çerçeve geliştirilirken her ağ kendi doğrulama ve işlem karar mekanizmalarını korumaya devam edecek.
KYA’nın gündeme gelmesi, yapay zeka ajanlarının yalnızca ürün önermenin ötesine geçerek kullanıcı adına alışveriş yapmaya ve ödeme işlemlerini tamamlamaya başlamasıyla birlikte finans kuruluşlarının karşı karşıya kaldığı yeni bir kimlik ve yetkilendirme sorununa işaret ediyor.
KYA Bir AI Ajanının Kime Ait Olduğunu Doğrulamayı Hedefliyor
Ant International, Mastercard ve Visa’nın üzerinde çalıştığı KYA çerçevesi üç temel alan üzerine kuruluyor.
Bunlardan ilki ağlar arası operatör izlenebilirliği. Bu yapıda her AI ajanının doğrulanmış bir operatör, kart sahibi, şirket veya kuruluşla ilişkilendirilmesi hedefleniyor.
İkinci başlığı ortak sertifikasyon gereklilikleri oluşturuyor. AI ajanlarının belirlenen güvenlik ve davranış koşullarını karşılayıp karşılamadığının değerlendirilmesi planlanıyor.
Üçüncü başlık ise sürekli işlem takibi. Ajanların yalnızca sisteme giriş aşamasında doğrulanması yerine kimlik ve işlem sinyalleri kullanılarak faaliyetlerinin devamlı olarak değerlendirilmesi öngörülüyor.
Bu yapı, ödeme sistemlerinin önüne yeni bir kimlik sorusu getiriyor. İşlemin arkasındaki müşterinin kim olduğu kadar, müşterinin adına hareket eden yapay zeka ajanının kimliği, kime bağlı olduğu ve hangi yetkiyle işlem yaptığı da doğrulama sürecinin bir parçası haline geliyor.
Çalışma Singapur’daki BuildFin.ai Üzerinden Yürütülüyor
KYA iş birliği, Singapur Para Otoritesi tarafından oluşturulan BuildFin.ai platformu üzerinden yürütülüyor.
Ant International’ın açıklamasına göre çalışma, yapay zeka ajanlarının farklı ödeme ağlarında doğrulanması, sorumluluğun belirlenmesi ve risk yönetimi için ortak yaklaşımlar geliştirmeyi amaçlıyor. Çerçeve, Singapur’da agentic finance uygulamalarına yönelik geliştirilen Safeguards for Agentic Finance at Runtime – SAFR yaklaşımı üzerine inşa ediliyor.
KYA şu aşamada tamamlanmış ve ticari olarak devreye alınmış tek bir standart değil. Ant International, Mastercard ve Visa’nın farklı ödeme ekosistemleri arasında kullanılabilecek ortak prensipler ve birlikte çalışabilirlik modeli üzerinde yürüttüğü bir çalışma niteliğinde.
Ant International aynı zamanda kendi Agentic Mobile Protocol altyapısını genişletiyor. Şirket, bu protokol üzerinden AI ajanlarının mobil ödeme sistemlerinde yetkilendirilmiş aktörler olarak işlem yapabilmesini hedefliyor. Protokolde KYA, bir ajanın dijital kimliğini oluşturmayı ve yetkilendirildiği kabiliyetleri doğrulamayı amaçlayan temel güvenlik katmanlarından biri olarak konumlandırılıyor.
Bankaların Yanıtlaması Gereken Yeni Soru Ajan Kim?
KYA konusu 19 Eylül’de Fortune’un bankaların yeni uyum problemi olarak ele aldığı haberle yeniden gündeme taşındı.
Ant Digital Technologies Başkanı Zhuoqun Bian, finans kuruluşlarının geleneksel işlemlerde müşterinin kimliğini doğruladığını, agentic ekonomide ise aynı sürecin AI ajanları için de gerekli hale geldiğini belirtti. Bian’ın gündeme getirdiği sorular “Ajan kim?”, “Kime ait?” ve “Kim tarafından yetkilendirildi?” başlıklarında yoğunlaşıyor.
Bu yaklaşım KYA’yı klasik KYC’nin yerine geçen bir sistemden çok, yapay zeka ajanlarının işlem tarafına girmesiyle ortaya çıkan ek bir güven ve kimlik katmanı olarak konumlandırıyor.
Kullanıcının kimliğinin doğrulanmış olması tek başına yeterli olmayabilir. Finans kuruluşlarının aynı zamanda müşterinin adına hareket eden ajanın gerçekliğini, yetki sınırlarını ve gerçekleştirdiği işlemin bu yetkilendirme kapsamında olup olmadığını değerlendirebilecek mekanizmalara ihtiyaç duyması bekleniyor.
AI Ajanları Ödeme Altyapısının Yeni Aktörüne Dönüşüyor
KYA çalışmasının önemi, yapay zeka ajanlarının ödeme sistemlerinde yalnızca teknik bir arayüz olmaktan çıkmaya başlamasında yatıyor.
Ant International’ın Agentic Mobile Protocol yaklaşımında kullanıcı, hesabının tüm kontrolünü ajana devretmek yerine belirli bir görevi gerçekleştirmesi için yetki veriyor. Sistem bu yetkinin sınırlarını görünür tutmayı ve ajanların ödeme sürecindeki faaliyetlerini kontrol etmeyi hedefliyor.
Bu model yaygınlaştıkça ödeme ekosisteminin güven yapısı da değişiyor. Bugünkü sistemlerde temel ilişki kullanıcı, banka, kart ağı ve iş yeri arasında kurulurken agentic commerce modelinde bu zincire kullanıcı adına karar verebilen ve işlem başlatabilen yeni bir dijital aktör ekleniyor.
KYC’nin Yanına Yeni Bir Uyum Katmanı Geliyor
Bankalar ve ödeme kuruluşları açısından KYA’nın yaratacağı temel değişim, kimlik doğrulamanın artık yalnızca işlemin ekonomik sahibine odaklanmaması olabilir. AI ajanlarının ödeme başlatabildiği bir dünyada sistemin aynı zamanda işlemi gerçekleştiren dijital aktörün kimliğini ve yetkisini de anlaması gerekecek.
Ant International, Mastercard ve Visa’nın birlikte çalışabilir bir yapı üzerinde buluşması bu nedenle önemli. Her ödeme ağının yalnızca kendi kapalı ajan kimliği sistemini geliştirmesi yerine, ajanların farklı ekosistemlerde tanınabilmesini sağlayacak ortak prensiplerin oluşturulması hedefleniyor.
KYC bankalara “müşterim kim?” sorusunu sorduruyordu. Agentic payments döneminde buna ikinci bir soru ekleniyor: “Müşterim adına işlemi yapan ajan kim ve ne yapmaya yetkili?” KYA’nın ödeme sistemlerinde kalıcı bir standart haline gelip gelmeyeceğini uygulamanın kapsamı ve sektörün benimseme düzeyi belirleyecek. Ancak AI ajanlarının ödeme akışlarına girmesiyle kimlik, yetkilendirme ve sorumluluk konularının bankacılık uyum gündeminde daha fazla yer tutacağı şimdiden görülüyor.
