Türkiye’de sosyal ağların çocuklara sunduğu hizmetlere yönelik yeni dönem başlıyor. Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan “Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik” 10 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
Yeni düzenlemeye göre sosyal ağ sağlayıcıları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. 15 yaşını dolduran ancak 18 yaşına ulaşmayan çocuklar ise yaş doğrulamasından geçirilecek ve kendilerine özel, daha sıkı gizlilik ve güvenlik kurallarının uygulandığı ayrıştırılmış hizmetlerden yararlanabilecek.
Yönetmelik 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek. Mevcut hesapların yaş doğrulama sürecinin ise en geç 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanması gerekecek.
Yaş Doğrulama e-Devlet Üzerinden Yapılacak
Yeni sistemin merkezinde e-Devlet üzerinden oluşturulacak yaş doğrulama belirteci bulunuyor.
Sosyal ağ sağlayıcıları, hesap oluşturulması aşamasında kullanıcının yaş durumunu bu belirteç aracılığıyla doğrulamak zorunda olacak.
e-Devlet tarafından üretilecek belirteç kullanıcının tam yaşını veya kimlik bilgilerini sosyal ağ şirketine aktarmayacak. Sistem yalnızca kullanıcının;
15 yaşını doldurup doldurmadığı ve 18 yaşını doldurup doldurmadığı
bilgisini gösterecek.
Yaş doğrulama belirteci kullanıcının yaşı dışında başka kişisel veri içermeyecek. Kullanıcının sosyal ağdaki profiliyle gerçek kimliğinin eşleştirilmesine imkân sağlayacak kullanıcı adı veya benzeri bilgiler de belirteçte yer almayacak.
Sosyal ağ sağlayıcısı, kullanıcı tarafından platforma yüklenen belirtecin Başkanlık tarafından e-Devlet üzerinden oluşturulup oluşturulmadığını kontrol edecek ve buradaki yaş grubuna göre hizmet sunacak.
15 Yaşından Küçüklerin Hesap Açması Engellenecek
Yaş doğrulaması sonucunda 15 yaşını doldurmadığı belirlenen çocukların yeni hesap açma talepleri reddedilecek.
Daha önce açılmış hesaplarda da aynı kural geçerli olacak.
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce oluşturulmuş mevcut hesapların 31 Mart 2027’ye kadar en az bir kez yaş doğrulamasından geçirilmesi gerekiyor.
Doğrulamada 15 yaşından küçük olduğu belirlenen çocukların mevcut hesapları kendilerine bilgi verilerek kapatılacak.
15 yaşını doldurduğu belirlenen çocukların hesapları ise kapatılmayacak; ancak bu hesaplar yönetmelikte tanımlanan çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet kurallarına tabi olacak.
15-17 Yaş Grubuna Özel Sosyal Medya Dönemi
Yeni düzenlemenin en kapsamlı bölümlerinden biri 15 yaşını dolduran ancak 18 yaşına ulaşmayan kullanıcılar için getirilen özel kurallar.
Sosyal ağ şirketleri bu yaş grubuna yetişkin kullanıcılarla aynı standart hizmeti sunamayacak. Çocukların fiziksel, zihinsel, psikolojik, sosyal ve duygusal gelişimini koruyacak özel tasarım ve içerik politikaları uygulanacak.
Çocuk hesaplarında yüksek düzeyde gizlilik ayarları varsayılan olarak açık olacak.
Çocuk hesabının herkese açık hale getirilmesi seçeneği de sunulamayacak. Böylece hesapların varsayılan olarak gizli olması yeterli görülmeyecek; hesabı tamamen herkese açık hale getiren seçenek sistemde bulunmayacak.
Takipçi Ve Takip Edilen Bilgileri Gizlenecek
Yönetmelik çocuk hesaplarının sosyal bağlantılarının görünürlüğüne de sınırlama getiriyor.
15-17 yaş grubundaki çocukların paylaşımlarında yer alan takipçi ve takip edilen hesap bilgileri, hesap sahibi çocuk dışındaki kullanıcılar tarafından görülemeyecek şekilde tasarlanacak.
Ayrıca çocuğa yalnızca kendisinin takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek.
Mesajlaşmalarda “görüldü” bilgisinin gösterilmesine de izin verilmeyecek.
Bu düzenlemeler çocukların sosyal ağlarda yabancı kişiler tarafından doğrudan hedef alınmasını ve iletişime zorlanmasını azaltmayı amaçlıyor.
Çocuk Hesaplarında Canlı Yayın Yasaklanıyor
Yeni kurallarla çocuk hesaplarına yönelik önemli bir başka sınırlama da canlı yayın tarafında geliyor.
15-17 yaş grubundaki çocuk hesaplarında canlı yayın açma özelliği bulunamayacak.
Sosyal ağ sağlayıcılarının çocukların profil fotoğraflarının, hesaplarının, paylaşımlarının ve görsellerinin arama motoru sonuçlarında görünmemesini sağlayacak teknik tedbirleri de alması gerekiyor.
Bu nedenle çocuk hesaplarının sosyal ağ platformunun dışındaki arama motorları üzerinden bulunabilirliği de önemli ölçüde sınırlandırılmış olacak.
Sonsuz Kaydırmaya Sınırlama Geliyor
Yönetmelik sosyal medya platformlarının kullanıcıların içerikler arasında sürekli ilerlemesini sağlayan tasarım tekniklerine de doğrudan müdahale ediyor.
15 yaşını dolduran çocuklara sunulan hizmetlerde, görsel içeriklerin kaydırma, dokunma, tıklama veya benzeri kullanıcı hareketleriyle ya da kendiliğinden ardışık biçimde sunulmasını sağlayan arayüz, tasarım veya işlevler kullanılamayacak.
Bu hüküm, sosyal ağlarda yaygın kullanılan sonsuz kaydırma ve kesintisiz içerik akışı gibi kullanıcıyı platformda daha uzun süre tutmaya yönelik tasarım modellerini doğrudan ilgilendiriyor.
Yönetmelik ayrıca çocuklarda bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmetlerin sunulamayacağını açıkça hükme bağlıyor.
Çocuklara Davranışsal Reklam Yapılamayacak
Yeni düzenleme reklam ve kişiselleştirme sistemlerini de kapsıyor.
15-17 yaş grubundaki çocuk hesapları, kullanıcının davranışlarına göre özelleştirilemeyecek.
Çocuğa ait kişisel veriler;
profil oluşturma, davranışsal analiz veya kişiselleştirilmiş ticari reklam faaliyetlerinde kullanılamayacak.
Bu hüküm, sosyal medya platformlarının reklam ekonomisinin temel bileşenlerinden biri olan davranışsal hedefleme sistemlerine çocuk kullanıcılar açısından önemli bir sınırlama getiriyor.
Telefon Rehberleri Senkronize Edilemeyecek
Yönetmelik çocukların cihazlarında ve diğer platformlarda bulunan kişisel bağlantı verilerinin kullanılmasına yönelik de sıkı kurallar getiriyor.
Sosyal ağ sağlayıcıları, çocuğun kullandığı cihazdan bağımsız olarak cihazda veya çevrim içi depolama hizmetlerinde bulunan;
telefon rehberi, kişi ve kullanıcı listeleri, e-posta adres defterleri ile diğer uygulama ve platformlardaki kişi, arkadaş ve takip listelerinde bulunan üçüncü kişilere ait iletişim bilgilerini çocuk hesabıyla eşleştirmek amacıyla senkronize edemeyecek.
İstisna yalnızca hesabın oluşturulması, doğrulanması, kurtarılması, güvenliğinin sağlanması ve ebeveyn denetimi amacıyla ebeveyne ait iletişim bilgilerinin işlenmesi olacak.
Bu amaç dışında elde edilmiş veriler ile bunlardan üretilen eşleştirme, çıkarım ve öneri kayıtlarının da gecikmeksizin silinmesi gerekecek.
Çocuk Hesapları Başkalarına Önerilemeyecek
Sosyal ağların büyüme mekanizmalarından biri olan hesap önerileri de çocuk kullanıcılar açısından sınırlandırılıyor.
15-17 yaş grubundaki bir çocuğun hesabı başka hesaplara takip için önerilemeyecek.
Aynı şekilde sosyal ağ sağlayıcısı, farklı kaynaklardan elde ettiği üçüncü kişilere ait iletişim bilgilerini kullanarak çocuk hesabını bu kişilerle eşleştiremeyecek veya çocuğun hesabını aranabilir, bulunabilir ya da önerilebilir hale getiremeyecek.
Bu düzenleme çocukların tanımadıkları yetişkinlere veya üçüncü kişilere algoritmik olarak önerilmesini engellemeyi amaçlıyor.
Ebeveyn Kontrolleri Zorunlu Olacak
Sosyal ağ sağlayıcıları açık, anlaşılır ve kolay kullanılabilir ebeveyn kontrol araçları sunmak zorunda olacak.
Bu araçlarla ebeveynler;
hesap ve özellik ayarlarını kontrol edebilecek, ücretli satın alma, kiralama ve üyelik işlemlerini onaya bağlayabilecek veya engelleyebilecek, kullanım süresini izleyebilecek ve sınırlandırabilecek, konum paylaşımıyla ilgili ayarları yönetebilecek.
Ebeveyn kontrol araçlarının Türkçe dil seçeneği içermesi ve kolay bulunabilir olması gerekecek.
Sistem ayrıca ebeveyn tarafından yapılan değişikliklerin çocuk tarafından ebeveynin bilgisi ve aynı güvenlik doğrulaması olmadan devre dışı bırakılmasını engelleyecek teknik tedbirler içerecek.
Ebeveyn kontrolü etkinleştirildiğinde bunun çocuğa açık biçimde bildirilmesi de zorunlu olacak.
İtirazları Sadece Yapay Zeka İnceleyemeyecek
Yönetmeliğin dikkat çekici düzenlemelerinden biri de sosyal ağ şirketlerinin kullanıcı itirazlarını nasıl değerlendireceğine ilişkin.
Yaş doğrulama sonucu, hesabın askıya alınması veya kapatılması ve çocuklara özgü hizmet kapsamında uygulanan tedbirlere karşı kullanıcıların Türkçe, ücretsiz ve kolay erişilebilir bir başvuru ve itiraz mekanizmasına erişmesi gerekecek.
Daha önemlisi, başvuruların tamamen otomatik sistemler tarafından değerlendirilmesine izin verilmeyecek.
İtirazlarda anlamlı bir insan incelemesinin bulunması zorunlu olacak.
Başvuru veya itiraz sonuçlanıncaya kadar hesaba ait içerik ve kişisel veriler de silinemeyecek.
Sosyal ağ sağlayıcıları başvuru sayısı, kabul oranı ve ortalama sonuçlandırma süresi gibi verileri yıllık olarak Siber Güvenlik Başkanlığına bildirmek ve kendi internet sitelerinde yayımlamak zorunda olacak.
Kurallara Uymayan Platformlara Yaptırım Uygulanabilecek
Yönetmelikte belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde 5651 sayılı Kanun’un ilgili yaptırım hükümleri uygulanacak.
Yaptırım öncesinde sosyal ağ sağlayıcısına tespit edilen aykırılık bildirilecek ve ihlalin niteliğine göre giderilmesi için makul süre verilecek.
Yaptırım belirlenirken ihlalin ağırlığı ve süresi, etkilenen çocuk sayısı ile sosyal ağ sağlayıcısının iyi niyetli uyum çabası dikkate alınacak.
Mevcut Hesaplara 31 Mart 2027’ye Kadar Süre
Yeni sistem yalnızca bundan sonra açılacak hesapları kapsamıyor.
Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce açılmış ve henüz yaş doğrulaması yapılmamış hesapların sosyal ağ sağlayıcıları tarafından 31 Mart 2027’ye kadar en az bir kez yaş doğrulamasından geçirilmesi zorunlu olacak.
Kontrol sonucunda 15 yaşından küçük olduğu belirlenen çocukların hesapları kapatılacak.
15 yaşını doldurduğu tespit edilen çocukların hesapları ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet şartlarına geçirilecek.
Yönetmelik 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Sosyal Ağların Çocuklara Yönelik Tasarımı Değişiyor
Yeni yönetmeliğin kapsamı yalnızca bir “yaş doğrulama” zorunluluğundan çok daha geniş.
Düzenleme sosyal medya platformlarının çocuk kullanıcılar için hesap yapısından mesajlaşmaya, algoritmik önerilerden reklama, arama motorlarındaki görünürlükten canlı yayına ve sonsuz içerik akışına kadar pek çok temel özelliği yeniden tasarlamasını gerektiriyor.
Özellikle yaş doğrulamasının e-Devlet üzerinden kimliği platforma açıklamadan gerçekleştirilecek olması, düzenlemenin kimlik doğrulama ile veri minimizasyonunu birlikte çözmeye çalıştığını gösteriyor.
15 yaşından küçük kullanıcılara hizmet sunulamaması, 15-17 yaş grubunun ise yetişkinlerden farklı dijital deneyime geçirilmesi Türkiye’de sosyal ağların çocuk kullanıcı politikalarında bugüne kadarki en kapsamlı değişikliklerden birini başlatıyor.
Sosyal ağ şirketleri açısından önümüzdeki dönemin en kritik konusu, 1 Kasım’da yürürlüğe girecek kurallara teknik uyum sağlamak ve mevcut milyonlarca hesabı 31 Mart 2027’ye kadar yaş doğrulama sistemine geçirmek olacak.
