Visa, hesaplar arası anlık ödemelerde dolandırıcılığı para hesaptan çıkmadan tespit etmeye odaklanan A2A Protect çözümünü genişletti. Featurespace teknolojisinin entegre edildiği yeni yapı, yapay zeka ve transfer learning kullanarak bankalara gerçek zamanlı birleşik fraud skoru sunuyor. Visa, A2A Protect’un ilk altı aylık kullanımda dolandırıcılık tespitini yüzde 75 artırabildiğini belirtiyor.
Hesaptan hesaba ödemelerin küresel ölçekte hızla büyümesi, ödeme güvenliği tarafında yeni bir teknoloji yarışını beraberinde getiriyor.
Visa, A2A Protect çözümünün geliştirilmiş sürümünü kullanıma sundu. Yeni yapı, bankaların hesaplar arası ödemelerdeki riskli işlemleri para müşterinin hesabından çıkmadan önce değerlendirmesine yardımcı olacak gerçek zamanlı risk sinyalleri üretiyor.
Güncellemenin en önemli tarafını ise Visa’nın 2024 sonunda satın aldığı yapay zeka tabanlı fraud teknolojileri şirketi Featurespace’in yeteneklerinin A2A Protect ile birleştirilmesi oluşturuyor.
Visa’nın açıklamasına göre yeni birleşik fraud skoru, Featurespace teknolojisinin satın alma sonrasında Visa’nın piyasadaki bir çözümüne yapılan ilk entegrasyonu.
İşlem gerçekleşmeden risk skoru oluşturuluyor
A2A Protect, hesaplar arası ödeme işlemini gerçek zamanlı değerlendirerek finansal kuruluşa bir risk skoru iletiyor.
Amaç, özellikle anlık ödemelerin yarattığı temel problemi çözmek. İşlem saniyeler içerisinde tamamlandığında dolandırıcılık gerçekleştikten sonra parayı geri almak çok daha güç hale geliyor.
Yeni sistem bu nedenle dolandırıcılık tespitini ödeme sonrasındaki incelemeden ödeme öncesindeki karar anına taşımaya çalışıyor.
Visa ve Featurespace’in ortak çözümü; anlık para transferleri, push payment işlemleri, ödeme iste, QR tabanlı transferler ve dijital cüzdanlar gibi farklı A2A ödeme akışlarında kullanılabilecek şekilde geliştirildi.
Featurespace bireysel davranışı, Visa ağ sinyallerini izliyor
Birleşik yapının teknik tarafında iki farklı veri katmanı bir araya geliyor.
Featurespace’in geliştirdiği teknoloji, müşterinin geçmiş işlem davranışını öğrenerek o kullanıcı için normal kabul edilen hareketleri modelliyor. Böylece daha önce görülmüş belirli dolandırıcılık kalıplarını aramanın yanında, kullanıcının olağan davranışından sapan işlemler de riskli olarak işaretlenebiliyor.
Visa ise kendi ödeme ağı ve daha geniş ekosistemden elde edilen risk sinyallerini sisteme ekliyor.
Bu iki katmanın birlikte kullanılmasıyla yalnızca “bu işlem daha önce görülen bir fraud modeline benziyor mu?” sorusundan daha geniş bir değerlendirme yapılması hedefleniyor.
Sistem aynı zamanda hesap ele geçirme ve scam kaynaklı işlemlerin tespitine odaklanıyor.
Transfer learning ile aylarca veri birikmesi beklenmiyor
Yeni A2A Protect’un dikkat çeken teknolojilerinden biri transfer learning.
Geleneksel fraud modellerinde bir finansal kuruluşun kendi işlem verilerinin toplanması ve modelin kurumun davranışlarını öğrenmesi zaman alabiliyor.
Visa, yeni yapının daha önce öğrenilmiş risk modellerindeki bilgiyi yeni ortama aktararak bankaların aylar boyunca kendi işlem geçmişinin oluşmasını bekleme ihtiyacını azaltmayı amaçladığını belirtiyor.
Böylece bir finansal kuruluş sisteme dahil olduğu ilk günden itibaren Visa’nın küresel risk bilgisinden ve Featurespace’in davranış analitiğinden yararlanabiliyor.
Bankalar isterlerse ağ seviyesindeki ek fraud sinyallerinin kullanılmasına da izin verebiliyor. Bu durumda farklı kurumlarda ortaya çıkan yeni saldırı modelleri ve koordineli dolandırıcılık hareketleri daha erken fark edilebiliyor.
Fraud tespitinde ilk altı ayda yüzde 75 artış
Visa’nın paylaştığı performans rakamları yeni çözümün en dikkat çekici taraflarından biri.
Şirket, A2A Protect’un devreye alınmasından sonraki ilk altı ayda fraud tespitini yüzde 75 artırabildiğini belirtiyor.
Visa ayrıca çözümün önceki uygulamalarında yüzde 50’nin üzerinde daha fazla dolandırıcılığın engellenmesine yardımcı olduğunu ve gereksiz fraud uyarılarını yüzde 40’ın üzerinde azaltabildiğini aktarıyor.
Burada iki metriği birbirinden ayırmak gerekiyor. Yüzde 75, ilk altı aylık kullanımda dolandırıcılık tespitindeki artışı ifade ediyor. Yüzde 40’ın üzerindeki oran ise fraud ekiplerinin incelemesine düşen gereksiz uyarıların azaltılmasına ilişkin.
Yanlış pozitiflerin azaltılması bankalar açısından ayrıca önemli. Fraud sisteminin daha fazla işlemi riskli göstermesi tek başına başarılı bir sonuç yaratmıyor. Gerçek kullanıcıların ödemelerinin gereksiz yere durdurulmaması da müşteri deneyiminin temel parçalarından biri.
Fraud ekiplerine neden alarm verildiği de açıklanıyor
A2A Protect yalnızca bir risk skoru üretmiyor.
Yeni sistem, bir işlemin neden riskli olarak değerlendirildiğini doğal dilde açıklayan bilgi de sunuyor.
Böylece bankanın fraud ekibi yalnızca yüksek risk puanı görmek yerine işlemin hangi özelliklerinin alarm oluşturduğunu inceleyebiliyor.
Visa, bu yaklaşımın fraud ekiplerinin karar süresini kısaltmasını ve gerçek müşterilerin işlemlerinin gereksiz yere engellenmesini azaltmasını hedefliyor.
Sistem bankaların mevcut altyapılarına tek API üzerinden entegre ediliyor.
Featurespace satın almasının ilk somut A2A ürünü
Visa, İngiltere merkezli Featurespace’i satın almak için anlaşmayı Eylül 2024’te açıklamış, işlemi 19 Aralık 2024’te tamamlamıştı.
Cambridge Üniversitesi kökenli ve 2008 yılında kurulan Featurespace, yapay zeka ve makine öğrenimini finansal dolandırıcılık ve finansal suçların tespitinde kullanan teknoloji şirketlerinden biri.
Şirketin temel teknolojilerinden ARIC Risk Hub, her müşterinin normal davranış profilini öğrenerek işlemlerdeki anormallikleri gerçek zamanlı belirlemeye çalışıyor.
Featurespace satın alma sonrasında Visa’nın Risk and Identity Solutions birimine dahil edildi.
Visa daha önce ARIC Risk Hub’ı kendi risk çözümleri portföyüne eklemişti. A2A Protect’un yeni sürümündeki birleşik fraud skoru ise Visa tarafından iki şirketin teknolojilerini bir araya getiren ilk piyasadaki ortak entegrasyon olarak konumlandırılıyor.
A2A ödemeler kartlara alternatif olarak büyüyor
Visa’nın bu alandaki yatırımlarının arkasında ödeme davranışındaki daha geniş dönüşüm bulunuyor.
A2A ödeme modellerinde para, kart ağı üzerinden ilerlemek yerine doğrudan bir banka hesabından diğer hesaba aktarılıyor. Anlık ödeme sistemleri, açık bankacılık, QR ödemeleri ve hesap tabanlı cüzdanlar bu modelin yaygınlaşmasını hızlandırıyor.
Juniper Research verilerine göre küresel anlık ödeme pazarının toplam değeri 2024’te yaklaşık 22 trilyon dolar seviyesindeydi. Pazarın 2028’e kadar yüzde 161 büyüyerek 58 trilyon doların üzerine çıkması bekleniyor.
Hızın artması fraud tarafındaki zaman penceresini ise ciddi biçimde daraltıyor. Para birkaç saniyede karşı hesaba geçtiğinde bankanın şüpheli işlemi sonradan tespit etmesi kullanıcı kaybını önlemek açısından yeterli olmayabiliyor.
Bu nedenle mücadele giderek işlem gerçekleştikten sonra fraud tespit etmekten, ödeme onaylanmadan önce doğru risk kararını verebilmeye kayıyor.
Türkiye açısından FAST bağlantısı güçlü
Yeni A2A Protect çözümü Türkiye ödeme ekosistemi açısından da dikkatle izlenmesi gereken bir teknoloji.
TCMB tarafından geliştirilen FAST, Türkiye’de hesaplar arası ödemelerin 7 gün 24 saat saniyeler içerisinde gerçekleşmesini sağlıyor. Sistem 2025 yılında 5,4 milyar işlem işlerken toplam işlem tutarı 43,23 trilyon TL’ye ulaştı.
FAST ekosistemi aynı zamanda klasik para transferinin ötesine genişliyor.
Ödeme İste, FAST-TR Karekod, Kolay Adres ve iş yeri ödemeleri gibi katman servisleri hesap tabanlı ödeme kullanım alanlarını artırıyor.
TCMB son olarak 26 Ağustos 2026 itibarıyla FAST para transferi ve Ödeme İste limitini 100 bin TL’den 300 bin TL’ye, dinamik doğrulamalı FAST-TR Karekod iş yeri ödeme limitini ise 250 bin TL’den 300 bin TL’ye yükseltti.
İşlem hacmi, kullanım alanı ve limit büyüdükçe anlık fraud kararının önemi de artıyor.
Ancak önemli bir ayrım var. Visa’nın 1 Eylül tarihli yeni açıklamasında geliştirilmiş A2A Protect sürümünün Türkiye’de hangi bankalarda kullanılacağına ilişkin yeni bir bilgi bulunmuyor. Bu nedenle FAST ile A2A Protect arasında doğrudan bir entegrasyon olduğu sonucunu çıkarmak için henüz veri yok.
Türkiye bağlantısı, iki sistemin ortak biçimde anlık ve hesaptan hesaba ödeme güvenliği problemine odaklanmasından kaynaklanıyor.
Hızlanan ödemelerde rekabet fraud motoruna taşınıyor
A2A Protect’un yeni sürümünde asıl dikkat çekici nokta Featurespace satın almasının bir ürün entegrasyonuna dönüşmesi.
Visa bir taraftan kart ağının dışında büyüyen hesaplar arası ödemelere daha fazla yatırım yaparken, diğer taraftan bu ödeme raylarının güvenlik katmanında konumunu güçlendiriyor.
Ödeme saniyeler içinde tamamlandığında fraud teknolojisinin değeri, şüpheli işlemi sonradan bulmaktan çok doğru işlemi yanlışlıkla durdurmadan riskli ödemeyi birkaç milisaniye içerisinde ayırt edebilmesinde yatıyor.
Featurespace’in kullanıcı davranışını öğrenen yapay zeka modellerinin Visa’nın daha geniş ağ sinyalleriyle birleşmesi bu nedenle önemli. Tek bir bankanın göremeyeceği dağıtık dolandırıcılık hareketleri, ağ seviyesindeki sinyallerle daha erken fark edilebilirken bireysel davranış analizi yanlış pozitiflerin azaltılmasına yardımcı olabilir.
FAST, SEPA Instant, Faster Payments ve benzeri gerçek zamanlı ödeme sistemleri büyüdükçe fraud yönetimi ödeme altyapısının yan ürünü olmaktan çıkıp altyapının temel rekabet katmanlarından birine dönüşüyor.
Visa–Featurespace entegrasyonunu bu dönüşümün önemli adımlarından biri olarak okumak mümkün.
