Paraguay’da yaklaşık 3 milyon müşterisi bulunan dijital banka Ueno’nun çöküşüyle başlayan finansal kriz siyasi krize dönüştü. Paraguay Temsilciler Meclisi, Cumhurbaşkanı Santiago Peña hakkında siyasi yargılama sürecini 78 oyla kabul ederken Peña aynı oturum sırasında istifasını sundu.
Paraguay’da Ueno Bank’ın sermaye yeterliliği ve bağlantılı şirketlere kullandırılan kredilere ilişkin tartışmalarla başlayan kriz, ülkenin en üst siyasi makamına ulaştı.
Paraguay Temsilciler Meclisi, 5 Kasım’da Cumhurbaşkanı Santiago Peña hakkında siyasi yargılama sürecini başlatan suçlamayı 78 oyla kabul etti. Meclisin resmî açıklamasına göre Peña, olağanüstü oturum devam ederken istifasını sundu.
Reuters da Peña’nın Ueno Bank’ın çöküşünün yarattığı finansal ve siyasi baskının ardından görevinden ayrıldığını bildirdi. Ancak anayasal sürecin tamamlanması, istifanın resmî olarak işleme alınması ve görev devrinin nasıl gerçekleşeceği ayrıca izlenmeli.
Kriz Ueno Bank’ın Sermaye Sorunuyla Başladı
Ueno Bank, 2021’de faaliyete geçtikten sonra hızlı büyüyerek yaklaşık 3 milyon müşteriye ulaştı ve ülkedeki en görünür dijital bankalardan biri haline geldi.
Düzenleyici incelemeler sırasında bankanın asgari sermaye yeterliliği şartlarını karşılayamadığı belirlendi. Ueno’nun kontrol sahibi Grupo Vázquez ile bağlantılı şirketlere kullandırdığı krediler de inceleme konusu oldu.
Paraguay Merkez Bankası bankayı çözümleme sürecine alırken milyonlarca müşterinin hesaplarına erişiminde sorunlar yaşandı. Bankanın yaklaşık 850 milyon dolarlık kamu fonunu yönettiği ve emekli ödemeleri dahil çok sayıda kamu işleminin Ueno üzerinden gerçekleştirildiği bildirildi.
Krizin büyümesi üzerine Merkez Bankası Başkanı Carlos Carvallo görevinden ayrıldı. Carvallo’nun daha önce Ueno’da yöneticilik yapmış olması, bankanın gözetimine ilişkin tartışmaları daha da büyüttü.
Peña’nın Geçmiş Bağlantıları Siyasi Baskıyı Artırdı
Ueno Bank krizinin siyasi boyuta taşınmasının temel nedenlerinden biri, Cumhurbaşkanı Santiago Peña’nın bankanın eski sahibi Grupo Vázquez ile geçmişteki ticari bağlantıları oldu.
Reuters’a göre Peña, Grupo Vázquez’deki hissesini Mart 2025’te sattığını ve Ueno Bank’ta doğrudan yatırımı bulunmadığını açıkladı. Muhalefet milletvekilleri ise çıkar çatışması, emeklilik fonlarının kullanımı ve bankanın denetimindeki kurumsal sorunlara ilişkin suçlamalar yöneltti. Peña bu iddiaları reddetti.
Meclis’in resmî açıklamasında da siyasi yargılama dosyasındaki suçlamalar arasında Peña’nın Ueno Holding’deki geçmiş bağlantıları, Carlos Carvallo’nun Merkez Bankası başkanlığına atanması ve kamu fonlarının Ueno Bank’ta yoğunlaşması yer aldı.
Meclis 78 Oyla Süreci Başlattı
Paraguay Anayasası’na göre siyasi yargılama sürecinde Temsilciler Meclisi suçlamayı oluşturuyor ve bunun için üçte iki çoğunluk gerekiyor.
5 Kasım’daki olağanüstü oturumda Peña hakkındaki siyasi yargılama talebi 78 oyla kabul edildi. Meclis ayrıca Senato önünde suçlamayı savunacak milletvekillerini belirledi.
Aynı gün Cumhurbaşkanı Yardımcısı Pedro Alliana hakkında başlatılmak istenen siyasi yargılama süreci ise gerekli üçte iki çoğunluğa ulaşamadığı için reddedildi.
Bankacılık Krizi Piyasalara da Yansıdı
Peña’nın istifasının ardından Paraguay tahvillerinde satış görüldü ve ülkenin para birimi guarani dolar karşısında yaklaşık yüzde 5 değer kaybetti.
Ueno Bank’ın müşterilerinin hesaplarına erişimini yeniden sağlamak ve mevduat ödemelerini hızlandırmak için ayrı bir çözümleme süreci yürütülüyor.
Yetkililer krizin Ueno Bank ile sınırlı olduğunu ve Paraguay bankacılık sisteminin genelinde sistemik bir sorun bulunmadığını savunuyor. Buna rağmen olay, dijital bankaların hızlı büyümesiyle sermaye yeterliliği, yönetişim ve düzenleyici gözetim arasındaki ilişkinin önemini yeniden gündeme taşıdı.
Ueno Bank krizi birkaç gün içinde dijital bankacılık vakasından devlet yönetimini etkileyen bir siyasi krize dönüştü.
Buradaki en önemli ders, dijital bir bankanın milyonlarca müşteriye ulaşmasının tek başına başarı göstergesi olmaması. Hızlı müşteri büyümesi güçlü sermaye yapısı, şeffaf ortaklık ilişkileri, bağımsız denetim ve sağlam yönetişimle birlikte ilerlemek zorunda.
Ueno’nun yaklaşık 3 milyon müşteriye ulaşması ve kamu fonlarının önemli bölümünü yönetmesi, bankadaki sorunların etkisini ülke çapına taşıdı. Düzenleyici gözetimle siyasi ilişkiler arasındaki tartışmalar da krizin finansal sınırları aşmasına yol açtı.
Türkiye açısından Ueno Bank doğrudan karşılaştırılabilecek bir örnek sunmuyor. Ancak dijital bankaların ölçek büyütürken sermaye yeterliliği, ilişkili taraf işlemleri ve yönetişim yapılarının ne kadar kritik olduğunu göstermesi bakımından dikkatle izlenmesi gereken bir vaka.
