6 Eylül’de açıklanan 2027-2029 Orta Vadeli Program, Türkiye’nin ödeme ve finans teknolojileri alanındaki önceliklerini aynı politika çerçevesinde topladı. Programda Dijital Türk Lirası’nın kullanıma sunulması ve yaygınlaştırılmasına yönelik altyapı çalışmalarının tamamlanması, FAST ve katman servislerinin geliştirilmesi, ödeme hizmetlerinde veri paylaşımının yaygınlaştırılması ve TROY’un kullanım alanının büyütülmesi hedefleniyor.
OVP’nin “finansal teknolojilerin yaygınlaştırılması” başlığı altında, sektöre yönelik düzenleme altyapısının geliştirilmesi ve finansal teknoloji faaliyetlerinin ölçek, etkinlik ve güvenliğinin artırılması öngörülüyor. Bunun yanında yenilikçi finansal hizmetlerin ve katma değeri yüksek uygulamaların gelişebileceği ödeme ekosistemini destekleyen düzenlemelerin sürdürülmesi planlanıyor.
Dijital Türk Lirasında Altyapının Tamamlanması Hedefleniyor
Programın en önemli teknoloji başlıklarından biri Dijital Türk Lirası. OVP, dijital liranın iktisadi, hukuki ve güvenlik boyutlarının birlikte ele alınmasını, kullanıma sunulması ve yaygınlaştırılması için gereken altyapı çalışmalarının tamamlanmasını öngörüyor. TCMB, Dijital Türk Lirası çalışmalarına 2020’de kavram ispatıyla başlamış, ilk faz kapsamında pilot sistem üzerindeki ilk ödeme işlemlerini 2022 sonunda gerçekleştirmişti. İkinci fazda ise teknik çalışmaların yanı sıra hukuki ve ekonomik boyutlar da inceleniyor.
OVP’deki tedbir takviminde Dijital Türk Lirasına ilişkin çalışmalar için 2027 yılının üçüncü çeyreği öngörülüyor. Bu tarih doğrudan Dijital Türk Lirası’nın vatandaşların kullanımına açılacağı kesin tarih olarak okunmamalı. Programdaki takvim, kullanıma sunulması ve yaygınlaştırılmasına yönelik idari ve altyapısal çalışmalar için belirlenen politika hedefini ifade ediyor.
FAST Sadece Para Transferi Sistemi Olarak Kalmayacak
OVP, Fonların Anlık ve Sürekli Transferi FAST, FAST Katman Servisleri ve Ödeme Hizmetlerinde Veri Paylaşım Servislerinin yaygınlığının artırılmasını da finansal teknoloji politikalarının merkezinde tutuyor. Böylece anlık para transferinin üzerine farklı ödeme ve finansal hizmetlerin kurulabildiği daha geniş bir altyapının geliştirilmesi hedefleniyor.
Bu yaklaşım FAST’ın rolünü bireyler arasındaki anlık para transferinin ötesine taşıyor. Katman servisleri ve ödeme verisi paylaşımı genişledikçe bankalar, ödeme kuruluşları ve fintech şirketleri ortak ödeme altyapısı üzerinde yeni müşteri deneyimleri ve servisler geliştirebilecek daha geniş bir alan kazanabilir.
TROY’un Kartlı Ödemelerdeki Payı Artırılacak
Programın üçüncü ayağını TROY oluşturuyor. OVP kapsamında kartlı ödemelerde yerli kart şemasının kullanım yaygınlığını artıracak çalışmalar yürütülecek. Aynı başlık altında ödeme ve elektronik para kuruluşlarının siber saldırılara karşı dayanıklılık seviyesini yükseltecek düzenlemeler de öngörülüyor.
TROY’un OVP’ye girmesi ödeme altyapısındaki yerlileşme hedefinin kart şeması düzeyinde de sürdürüleceğine işaret ediyor. Dijital Türk Lirası merkez bankası parası katmanını, FAST anlık transfer altyapısını, TROY ise kartlı ödemelerdeki yerli şema katmanını temsil ediyor. Üç sistemin aynı programda birlikte konumlandırılması, Türkiye’nin farklı ödeme kanallarında kendi altyapısının kullanımını büyütmeye yönelik daha bütüncül bir politika izlediğini gösteriyor.
Sermaye Piyasası Araçları Kripto Varlık Olarak İhraç Edilebilecek
OVP’nin fintek açısından bir başka önemli başlığı sermaye piyasaları ile dijital varlık altyapısının kesiştiği noktada bulunuyor. Program, sermaye piyasası araçlarının kripto varlık olarak ihraç edilebilmesi ve kayden izlenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesini öngörüyor.
Bu düzenleme hedefi, Türkiye’de tokenizasyonun yalnızca kripto varlık alım satımı üzerinden ele alınmayacağını gösteriyor. Tahvil, borçlanma araçları veya mevzuatın izin vereceği diğer sermaye piyasası ürünlerinin dijital ortamda ihracı ve takibi için düzenlenmiş bir altyapının oluşturulması, bankalar, aracı kurumlar, saklama kuruluşları ve fintek şirketleri için yeni teknoloji ihtiyaçları doğurabilir.
Türkiye Ödeme Altyapısında Dört Katmanlı Bir Yapı Kuruyor
2027-2029 OVP’nin fintek açısından asıl önemi, tek tek projelerden çok Dijital Türk Lirası, FAST, TROY ve tokenize sermaye piyasası araçlarını aynı resmi politika çerçevesine yerleştirmesinde bulunuyor. Burada merkez bankası dijital parası, anlık ödeme rayı, yerli kart şeması ve dijital sermaye piyasası altyapısı birbirinden farklı işlevlere sahip olsa da aynı finansal dönüşüm programının parçaları haline geliyor.
Bu yapı bankalar ve fintekler açısından rekabet alanını da genişletebilir. FAST üzerine geliştirilen servisler, ödeme verisinin paylaşılması, Dijital Türk Lirası ile ortaya çıkabilecek yeni kullanım senaryoları ve tokenizasyon altyapısı; ödeme kuruluşlarından bankalara, açık bankacılık şirketlerinden sermaye piyasası teknoloji sağlayıcılarına kadar geniş bir ekosistemi etkileyebilir.
Önümüzdeki dönemde kritik konu bu başlıkların ayrı projeler olarak ilerlemesinden çok birbirleriyle ne ölçüde birlikte çalışabildiği olacak. Dijital Türk Lirası’nın FAST ve mevcut ödeme sistemleriyle ilişkisi, TROY’un dijital ödeme kanallarındaki konumu ve tokenlaştırılmış finansal araçların bankacılık altyapısıyla entegrasyonu netleştikçe Türkiye’nin yeni ödeme ve dijital para mimarisinin sınırları da daha görünür hale gelecek.
