Sermaye Piyasası Kurulu, serbest fonların portföy ve yatırım sınırlamalarına uyum takvimini değiştirdi. SPK’nın 26 Ekim 2026 tarihli kararıyla daha önce kademeli olarak yıl sonuna kadar tamamlanması öngörülen süreç kaldırılırken, tam uyum için yeni son tarih 31 Ocak 2027 olarak belirlendi.
Yeni düzenlemeyle 29 Ağustos 2026 itibarıyla belirlenen sınırları aşan serbest fon pozisyonları mevcut seviyelerinin üzerine çıkarılamayacak. Kurucu portföy yönetim şirketleri ise fonların uyum durumunu 30 Kasım ve 31 Aralık 2026 tarihleri itibarıyla portföy saklayıcısına ve Takasbank’a yazılı olarak bildirecek.
SPK aynı gün Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de serbest fonların belirli varlıklara yönelik yatırım sınırlamalarında da yeni istisnalar getirdi.
Nihai Uyum 31 Ocak 2027’ye Taşındı
SPK’nın Ağustos ayında yaptığı düzenlemede serbest fonların yeni portföy sınırlamalarına kademeli biçimde uyum sağlaması öngörülüyordu.
Önceki takvimde 29 Ağustos 2026 itibarıyla sınırları aşan pozisyonların belirli bölümlerinin 31 Ekim ve 30 Kasım’a kadar azaltılması, 31 Aralık 2026 itibarıyla ise tam uyumun sağlanması planlanmıştı.
26 Ekim tarihli değişiklikle bu kademeli takvim kaldırıldı.
Yeni sistemde 29 Ağustos 2026 itibarıyla sınırlamaları aşan pozisyonların tutarı üst limit olarak kabul edilecek ve bu seviyeler artırılamayacak. Fonlara portföylerini yeni sınırlara getirebilmeleri için 31 Ocak 2027’ye kadar süre tanınacak.
Kurulca onaylı izahnamesinde belirli bir yatırım dönemi bulunan fonlar ise bu geçiş düzenlemesinin dışında tutuluyor.
Portföy Şirketleri İki Kez Uyum Bildirimi Yapacak
Yeni takvim, portföy yönetim şirketlerine ara bildirim yükümlülüğü de getiriyor.
Kurucu portföy yönetim şirketleri serbest fonların yeni sınırlamalara ne ölçüde yaklaştığını 30 Kasım 2026 ve 31 Aralık 2026 tarihleri itibarıyla raporlayacak.
Uyum düzeyine ilişkin bilgiler portföy saklayıcısına ve Takasbank’a yazılı olarak iletilecek.
Böylece 31 Ocak 2027’deki nihai tarihe kadar portföylerin yeni sınırlar doğrultusunda nasıl ayarlandığı iki ayrı tarihte izlenecek.
Mevcut Borçlanma Araçlarına İtfa İstisnası
SPK, daha önce ihraç edilmiş serbest fonların portföylerindeki bazı sabit getirili araçlar için ayrıca geçiş imkânı tanıdı.
29 Ağustos 2026’dan önce ihraç edilmiş serbest fonların, aynı tarih itibarıyla portföylerinde bulunan borçlanma araçları ve kira sertifikaları için ilave alım yapılmaması şartıyla yeni sınırlamalara uyum aranmayacak.
Bu varlıklar itfa tarihine kadar fon portföyünde tutulabilecek.
Düzenleme, portföy yönetim şirketlerinin mevcut borçlanma araçlarını yalnızca yeni sınırlara uyabilmek amacıyla vadelerinden önce elden çıkarmak zorunda kalmasının önüne geçiyor.
Serbest Fonlara Yeni Yoğunlaşma Sınırları Geldi
31 Ocak 2027’ye taşınan uyum süresi, serbest fonlara Ağustos ayında getirilen yeni portföy ve yatırım sınırlamalarını kapsıyor.
Rehberdeki düzenlemeye göre bir serbest fonda portföy değerinin yüzde 5’inden fazlasını oluşturan sermaye piyasası araçlarının toplamı fon portföy değerinin yüzde 20’sini aşamayacak.
Fon yöneticisiyle belirli yönetim ve ortaklık ilişkileri bulunan ihraççıların sermaye piyasası araçlarına yapılan toplam yatırım da portföy değerinin yüzde 20’siyle sınırlandırılıyor.
Ortaklık paylarında ise şirketlerin fiili dolaşım oranlarına göre farklı yoğunlaşma limitleri uygulanıyor.
Serbest fonların tek bir ihraççının borçlanma araçlarına ve kira sertifikalarına yapabileceği yatırımlarda da tedavüldeki ihraç büyüklüğüne bağlı sınırlar bulunuyor.
Fon sepeti serbest fonlar dışındaki serbest fonlarda diğer fonların katılma paylarına yapılabilecek yatırım portföy değerinin yüzde 15’iyle, tek bir fonun katılma payına yatırım ise yüzde 10 ile sınırlandırılıyor.
Aynı gruba ait sermaye piyasası araçlarına yapılabilecek toplam yatırım için de fon portföy değerinin yüzde 20’si üst sınır olarak uygulanıyor.
BIST 30 Payları Sınırlamaların Dışında
26 Ekim’de yapılan değişikliğin önemli bölümlerinden biri BIST 30 payları için getirilen istisna oldu.
Serbest fonların portföyünde bulunan BIST 30 Endeksi’ne dahil paylar, Rehber’in 4.3 maddesinde düzenlenen söz konusu portföy sınırlamalarının hesabında dikkate alınmayacak.
Aynı istisna, unvanında “Endeks” ibaresi bulunan yatırım fonları ile borsa yatırım fonlarına yapılan yatırımlar için de uygulanacak.
Böylece bu üç varlık grubuna yapılan yatırımlar, serbest fonların 4.3 kapsamındaki yoğunlaşma sınırlarının hesaplanmasında dışarıda bırakılacak.
Döviz ve Yabancı Serbest Fonlara Ayrı İstisna
Rehber belirli serbest fon türleri için daha geniş bir muafiyet de getiriyor.
Unvanında “döviz”, “yabancı” veya “para piyasası/kısa vadeli” ifadeleri bulunan serbest fonların, 4.3 maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen portföy ve yatırım sınırlamalarına uyması zorunlu olmayacak.
Bu hüküm özellikle yatırım stratejisi gereği farklı para birimleri, yabancı varlıklar veya kısa vadeli para piyasası araçları üzerinde yoğunlaşan fonların portföy yapısını doğrudan etkiliyor.
Dolayısıyla 31 Ocak 2027 uyum takvimi değerlendirilirken fonun unvanı ve hangi istisna kapsamında bulunduğu da dikkate alınacak.
BIST 30 İçin İkinci İstisna
SPK, Rehber’in ortaklık paylarıyla gerçekleştirilen işlemleri düzenleyen 12.5 maddesinde de BIST 30 için ayrı bir değişiklik yaptı.
Yeni hükme göre BIST 30 Endeksi’ndeki paylar, 12.5 maddesinin birinci fıkrasının c ve ç bentlerinde yer alan sınırlamaların kapsamında bulunmayacak.
Söz konusu bölümler, belirli fonların halka açık ortaklık paylarıyla gerçekleştirdiği devir işlemlerini ve bazı yatırım fonlarının borsada özel emir veya Borsa İstanbul Toptan Satışlar Pazarı üzerinden gerçekleştirdiği işlemlere uygulanan sınırlamaları düzenliyor.
Bu nedenle BIST 30 istisnası yalnızca 4.3 maddesindeki portföy yoğunlaşma sınırlarıyla sınırlı kalmıyor. Ortaklık paylarına ilişkin belirli işlem kurallarında da ayrı bir istisna getiriliyor.
Fonların Portföy Ayarlama Süresi Uzadı
SPK’nın yeni kararı serbest fonlara iki açıdan hareket alanı sağlıyor.
İlk olarak yıl sonuna kadar öngörülen kademeli portföy küçültme takvimi kaldırılarak 31 Ocak 2027’ye kadar tek bir nihai uyum tarihi getiriliyor.
İkinci olarak BIST 30 payları, endeks fonları ve borsa yatırım fonlarının belirli sınırlamaların dışında bırakılması, bazı fonların mevcut portföylerinde yapmak zorunda kalacağı değişikliklerin kapsamını azaltıyor.
Döviz, yabancı ve para piyasası/kısa vadeli unvanlı serbest fonlara getirilen muafiyet de fon stratejileri arasındaki farklılığı düzenleyici çerçeveye daha açık biçimde yansıtıyor.
Portföy yönetim şirketleri açısından bundan sonraki kritik tarihler 30 Kasım ve 31 Aralık 2026’daki uyum bildirimleri ile 31 Ocak 2027’deki tam uyum tarihi olacak.
Yatırımcı açısından ise düzenlemenin asıl etkisi fonların portföylerinde hangi pozisyonları azaltacağı, hangi varlıkların istisna kapsamında kalacağı ve yeni yoğunlaşma sınırlarının fon stratejilerini nasıl değiştireceği üzerinden görülecek.
