SEPA Instant düzenlemelerinin ciddi faiz gelir kayıplarına sebep olabileceği ön görülüyor.
Avrupa bankaları, SEPA Instant Payments düzenlemelerinin hayata geçmesiyle birlikte ciddi faiz gelir kayıpları yaşayabileceklerini öngörüyor. RedCompass Labs tarafından gerçekleştirilen ve 300 üst düzey ödeme profesyonelinin katıldığı araştırmaya göre, bankaların yaklaşık %50’si milyonlarca euroluk kayıplar öngörmesine rağmen, büyük çoğunluk bu dönüşümün uzun vadede fayda sağlayacağına inanıyor.
SEPA Instant’ın Getirdiği 7/24 İşlem Talebi Likiditeyi Zorluyor
Ekim 2025 itibarıyla Avrupa Birliği genelinde anında euro transferleri zorunlu hâle gelirken, bankaların karşılaştığı en büyük zorluklardan biri likidite yönetimi. Çünkü Avrupa Merkez Bankası’nın toptan ödeme ve likidite yönetimi için kullandığı Target2 sistemi yalnızca hafta içi 07:00–18:00 CET saatleri arasında çalışıyor. Ancak SEPA Instant, 24 saat, 7 gün, yılın 365 günü işlem yapılmasını gerektiriyor.
Bu da bankaların, TIPS (Target Instant Payment Settlement) sistemi içinde hesaplarını sürekli fonlamasını gerektiriyor. Ancak merkez bankasında boşta duran bu fonlar, bankaların kredi verme ya da yatırım yapma kabiliyetini kısıtlıyor. Ayrıca, merkez bankalarından borçlanmak ya da faiz getiren varlıklardan bu fonlara kaynak aktarmak ek maliyetler doğuruyor.
100.000 Euro Limitinin Kaldırılması Yeni Bir Belirsizlik Yaratıyor
SEPA Instant kapsamında, daha önce işlem başına getirilen 100.000 euro limitinin kaldırılması planı, bankalar için belirsizliği artırıyor. Bu limitin kaldırılması, bankaların ne kadar likidite bulundurması gerektiğini tahmin etmelerini zorlaştırıyor. Araştırmaya katılan bankaların %93’ü bu konuda endişeli, %48’i ise “çok endişeli” olduğunu belirtiyor.
Bankalar Önlem Almaya Başladı
Buna karşılık birçok banka hazırlık sürecini hızlandırmış durumda. Katılımcıların yaklaşık:
-
%50’si likidite tamponlarını artırıyor,
-
%40’ı risk yönetim sistemlerini güncelliyor,
-
%40’ı da diğer bankalarla ikili limit anlaşmaları yapıyor.
Ayrıca, yüksek işlem hacmi ve hız nedeniyle, yaptırım taramalarında da ciddi bir artış yaşanıyor. Bankaların yarısından fazlası, SEPA Instant ile birlikte reddedilen işlemlerde %30 ila %50 artış gördüğünü bildiriyor. Bu nedenle, bankaların üçte ikisi yapay zekâ destekli analiz sistemleri geliştirerek sahte pozitifleri azaltmayı, yaptırım kontrollerini daha hızlı ve doğru yapmayı hedefliyor.
Bankalar Geleceğe İyimser Bakıyor
Tüm bu zorluklara rağmen, bankaların %80’inden fazlası SEPA Instant sisteminin getireceği faydaların maliyetlerinden daha ağır bastığını düşünüyor. Ocak ayındaki ilk geçiş tarihine uyum konusunda zorluk yaşayan bankalar, Ekim’de yürürlüğe girecek zorunluluğa daha hazır olduklarını belirtiyor. Katılımcıların %85’i Ekim hedefinin gerçekçi olduğunu ifade ediyor.
SEPA Instant, Avrupa ödeme ekosistemini hızlandırırken bankacılık sisteminin temel dengelerini de yeniden şekillendiriyor. Likidite yönetimi, faiz kaybı ve regülasyon kaynaklı yükler kısa vadede zorluk yaratıyor olsa da, bankaların yapay zekâ yatırımları ve sistemsel dönüşüme olan ilgisi bu süreci fırsata çevirmeye kararlı olduklarını gösteriyor. Sonuç olarak, SEPA Instant yalnızca bir ödeme reformu değil; aynı zamanda dijitalleşen finansal altyapının dayanıklılık testidir.
