Kart komisyonlarına yönelik hafif müdahale önerileri, PSR’a vizyon eksikliği suçlamalarını da beraberinde getirdi.
Birleşik Krallık’ta ödeme sistemleri üzerindeki düzenleyici otorite olan Payment Systems Regulator (PSR), Visa ve Mastercard’ın üye iş yerlerine uyguladığı işlem ve program ücretlerine yönelik yeni şeffaflık ve raporlama adımları açıkladı. Ancak, düzenleyicinin önerdiği bu “hafif dokunuşlu” önlemler, perakendecilerden ve sektör temsilcilerinden sert eleştiriler aldı.
PSR’ın kamuoyuna sunduğu yeni danışma belgesinde, kart şeması operatörlerinin hem tüccarlara hem de ödeme kuruluşlarına yönelik ücretlendirme süreçlerinde daha fazla şeffaflık sağlaması, fiyatlama yönetimini geliştirmesi ve düzenleyici raporlamalarda daha kapsamlı bilgi sunması gibi zorunluluklar öngörülüyor. Bu adımların, piyasanın sağlıklı işlemediğine dair yakın geçmişte yayımlanan PSR analiz raporunun bulgularını doğrudan hedeflediği belirtiliyor.
Rapor verilerine göre, Visa ve Mastercard 2017 ile 2023 yılları arasında temel kart şeması ve işlem ücretlerini reel olarak yüzde 25’in üzerinde artırdı. Bu artış, yalnızca Birleşik Krallık’taki işletmelere yılda en az 170 milyon sterlinlik ek maliyet anlamına geliyor. Aynı zamanda kart şemalarının üye iş yerlerine sunduğu ücret bilgileri, yetersiz ve karmaşık bulundu. Bu durum, işletmelerin karar alma süreçlerini zora sokarken, tüketicilere yansıyan maliyet baskısını da artırıyor.
PSR Genel Müdürü David Geale, konuyla ilgili yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi: “Bugün sunduğumuz öneriler, kart ödeme pazarının üye iş yerleri ve tüketiciler için daha adil işlemesi adına açık ve somut bir yol haritası sunuyor. Şeffaflığı artırmak, işletmelerin aldığı hizmetler hakkında daha bilinçli kararlar vermesini sağlayacak. Ayrıca kart şemalarının performansını yakından izlememize ve gerektiğinde hızla harekete geçmemize olanak tanıyacak.”
Ancak perakende sektörünü temsil eden İngiliz Perakende Konsorsiyumu (British Retail Consortium – BRC), bu önerileri yetersiz buldu. BRC’nin Ödeme Politikaları Danışmanı Chris Owen, PSR’ın yaklaşımını “vizyon eksikliği” olarak değerlendirerek şu eleştiride bulundu: “Bugünkü öneriler, piyasa üzerindeki ciddi hakimiyeti olan kart şemalarının neden olduğu sorunlara çözüm üretmekten çok uzak. PSR, gerçek bir piyasa reformu yaratmak için fiyat müdahalesi yetkilerini kullanmalı ve uzun vadeli bir üst sınır belirlemelidir. Aksi halde bu tekelleşmiş yapı sürecek, maliyet yükü ise üye iş yerlerinin ve tüketicilerin omuzlarına binmeye devam edecektir.”
Kart şeması ücretlerinin uzun süredir göz ardı edilen bir maliyet kalemi olduğu bilinse de, Visa ve Mastercard gibi dev oyuncuların baskın konumları artık daha sık sorgulanıyor. PSR’ın önerdiği düzenlemeler şeffaflık açısından bir ilerleme sunsa da, fiyatlandırma yapısına doğrudan müdahale etmeyen bu yaklaşımın piyasada anlamlı bir değişim yaratması şüpheli. Regülatörlerin, dijital ödeme sistemlerinin yaygınlaştığı günümüzde daha cesur ve yapısal müdahalelerle tüketici ve üye iş yerlerinin çıkarlarını koruyacak adımlar atması bekleniyor.
