Trump’ın yeni dönem ekonomi politikalarının küresel piyasalara etkileri yazımızda.
Donald Trump’ın yeni gümrük vergileriyle başlayan ekonomik gerilim, küresel piyasalarda sert düşüşlere yol açtı. Asya borsaları başta olmak üzere dünya genelindeki endeksler adeta çakılırken, kripto para piyasası da yoğun satış baskısı altında kaldı. Çoğu analist “Yeni Kara Pazartesi mi yaşanıyor?” sorusunu gündeme taşırken, yatırımcılar şimdiden kriz senaryolarını masaya yatırmaya başladı.
Asya Borsalarında Kara Pazartesi Havası
Gelişmelerin ilk etkisi Hindistan’dan geldi. Hindistan’ın gösterge endeksi Sensex, tek günde 2.500 puan düşerek son bir yılın en sert değer kaybını yaşadı. Bazı yatırımcılar buna “Modi Erimesi” adını verse de asıl neden Trump’ın başlattığı ticaret savaşı endişeleri. Japonya’da Nikkei 225 endeksi yaklaşık yüzde 8 değer kaybederek COVID-19’un ilk dönemindeki çöküşü andırdı. Çin’de ise yatırımcılar şimdiden bu durumu “Kara Pazartesi 2.0” olarak nitelendiriyor.
Paniğe Sessiz Müdahale: Tayvan’dan Kısıtlama Adımı
Tayvanlı yetkililer, piyasa çöküşünü yavaşlatmak amacıyla kısa vadeli satışlara geçici sınırlama getirileceğini açıkladı. Reuters’a göre bu kısıtlamalar hafta boyunca yürürlükte olacak. Ancak yatırımcıların paniği, sessiz de olsa hâlâ sürüyor.
Çin’de Kırmızı Pazartesi Güveni Zedeliyor
Çin’e odaklandığımızda, en çok itibar kaybından hoşlanmayan ülkenin ABD’nin yeni gümrük vergilerinden ciddi biçimde etkilendiği görülüyor. Pekin yönetimi, Amerika Birleşik Devletleri’nden yapılan tüm ithalata yüzde 34 oranında vergi uygulayacağını duyurdu. Bu gelişmenin ardından Amerika Birleşik Devletleri’nde işlem gören Çinli şirketlerin hisseleri cuma günü yüzde 8.9 düştü. Yeni haftaya ise Çin borsaları “çirkin bir pazartesi” ile başladı. Teknoloji ve ihracat sektörleri en çok zarar gören alanlar oldu.
Şanghay ve Shenzhen’de işlem yapan yatırımcılar, uzun sürecek bir ticaret savaşını fiyatlıyor. Yatırımcılar ellerindeki hisseleri satıyor, soru sormaya gerek duymuyor. Hükümetin hem karşılık vereceği hem de ekonomiyi batırmayacağına olan inanç hızla azalıyor. Pekin henüz doğrudan karşılık vermemiş olsa da bu sessizlik yanıltmasın. İster karşı vergilerle, ister para birimiyle oynayarak ya da kalın harflerle yazılmış sert ifadelerle olsun, Çin’in buna yanıt vereceği kesin.
Aracı Kurumlar da Darbeyi Aldı
Gümrük vergilerinden yalnızca borsalar değil, halka açık çevrim içi aracı kurumlar da etkilendi. Yazının hazırlandığı saatlerde Robinhood hisseleri yüzde 9.80, NAGA yüzde 2.75, XTB yüzde 2.55, Plus 500 ise yüzde 1.14 oranında değer kaybetti. Uluslararası ticaretle ilgilenen her işletme için bu vergi politikalarının ciddi kaosa neden olduğu görülüyor.
Bill Ackman’dan 90 Günlük Mola Çağrısı
Ünlü milyarder yatırımcı Bill Ackman, “ekonomik bir nükleer kış” uyarısı yaparak Trump’ın vergi politikalarına karşı çıktı. Ackman, “küresel ekonominin blendera atılması” gibi bir senaryonun önüne geçmek için 90 günlük bir mola verilmesini önerdi. Bu süreçte durumun yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. CNBC’ye göre sadece Ackman değil, pek çok iş dünyası lideri Trump’ın ekonomik vizyonuna güvenini yitiriyor. Kamuoyunda temkinli ifadeler kullansalar da kapalı kapılar ardında “kaza kasklarını” hazırladıkları konuşuluyor.
Kripto Kaosa Çare Olmadı
Kaotik zamanlarda güvenli liman olarak görülen kripto para piyasası da bu sefer yatırımcıları hayal kırıklığına uğrattı. Bitcoin, haftaya yüzde 7’ye yakın düşüşle başlarken, “küllerinden doğan dijital anka kuşu” olma umudu suya düştü. Bloomberg’e göre, kripto paralar da diğer tüm varlık sınıflarıyla birlikte satıldı. XRP ise 24 saat içinde yüzde 10’dan fazla değer kaybetti. Investing.com’un verileri bu çöküşü teyit ederken, Binance kullanıcıları arasında yoğun likidasyonlar ve teminat tamamlama çağrıları yaşandı. Kripto yatırımcılarının “düşüşten alım yapın” paylaşımları artık yerini beyaz bayraklara bırakıyor. Kripto paraların jeopolitik belirsizliklere karşı koruma sağladığı teorisi, bu tablo karşısında fazlasıyla sarsılmış durumda.
Jim Cramer Paniklemiyor Ama Herkes Başka Düşünüyor
Piyasa kaosunun ortasında CNBC ekranlarında konuşan Jim Cramer, “paniklemeyeceğim” diyerek dikkat çekti. Ancak bu tür açıklamalar genellikle paniğin hemen öncesinde gelir. Cramer, temel göstergelerin hâlâ güçlü olduğunu ve bu düşüşleri alım fırsatı olarak gördüğünü söylese de Wall Street’in geneli portföylerini hızla yeniden yapılandırıyor. Konserve gıda hisselerine olan ilginin artması, yatırımcı psikolojisindeki dalgalanmayı açıkça ortaya koyuyor.
Dalgalı Seyir Devam Edecek
Sonuç olarak, yatırımcılar Trump’ın yeni dönem ekonomi politikalarının ilk sinyalleriyle sarsılmış durumda. Gümrük vergileri tekrar gündemde, kripto paralar güvenli liman özelliğini kaybetmiş, piyasanın ağır topları bile “durup bir düşünelim” çağrısı yapıyor. Eğer bu yaşananlar ikinci Trump döneminin ön izlemesiyse, yatırımcılar ormanda yaşamayı ya da nefes egzersizlerini şimdiden öğrenmeye başlayabilir.
Donald Trump’ın gümrük vergileri üzerinden uyguladığı ekonomik baskı politikası, piyasalarda panik havası estiriyor. Finansal sistemdeki kırılganlıklar, artık sadece geleneksel varlıkları değil, kripto paraları da savunmasız bırakıyor. Ticaret savaşlarının etkileri bu denli hızlı ve sert hissediliyorsa, küresel ekonominin yeni döneminde daha çok belirsizlikle karşılaşacağımız aşikâr. Bu dönemde yatırımcılar için bilgi, sakinlik ve stratejik planlama her zamankinden daha değerli olacak.
