Kenya’da bir mahkeme, Worldcoin’in ülke genelinde topladığı biyometrik verileri silmesine karar verdi.
Kripto para bağlantılı dijital kimlik projesi olan Worldcoin’in, geçerli yasal izin ve kullanıcı rızası olmaksızın iris taramaları yoluyla veri toplaması, ülke içi veri koruma yasalarına aykırı bulundu. Karar, Worldcoin’in faaliyetlerine karşı Afrika kıtasındaki en güçlü düzenleyici tepkilerden biri olarak değerlendiriliyor.
Biyometrik Verilerin Silinmesi Talimatı Verildi
Yerel medya kuruluşu Citizen Digital tarafından bildirilen karara göre, Worldcoin’in “orb” adı verilen cihazlar aracılığıyla kullanıcıların irislerini tarayarak yaklaşık 50 dolarlık kripto para karşılığında veri topladığı belirlendi. Kenya yasalarına göre bu tür bir işlem için hem kullanıcıdan açık rıza alınması hem de Veri Koruma Etki Değerlendirmesi (DPIA) yapılması gerekiyor. Ancak Worldcoin’in bu şartları yerine getirmediği saptandı.
Kenya Veri Koruma Komiserliği (ODPC), verilerin silinme sürecini doğrudan denetleyecek. Komiserlik, toplanan kişisel verilerin izinsiz kullanılma, silinme ya da değiştirilme riski taşıdığı uyarısında bulundu. ODPC adına konuşan Yardımcı Veri Komiseri Oscar Otieno, mahkemeye sunduğu beyanında Worldcoin’in yöntemlerinin kamu güvenliği açısından risk oluşturduğunu belirtti. Otieno, şirketin şeffaflıktan uzak bir yapıda faaliyet gösterdiğini ve Kenyalılar için güvenli olmadığını ifade etti.
Değerlendirme ve Rıza Olmadan İşlem Yapılamayacak
Mahkeme, Worldcoin’in Kenya’da yeniden faaliyet gösterebilmesi için kapsamlı bir DPIA gerçekleştirmesi ve kullanıcı rızasını geçerli şekilde alması şartını getirdi. Regülatörler, bu adımların isteğe bağlı değil, doğrudan Veri Koruma Yasası kapsamında zorunlu olduğunun altını çizdi.
Worldcoin, 2024 yılında Kenya pazarına dönmeyi planladığını duyurmuştu. Proje, blockchain tabanlı dijital kimlik çözümleri sunmayı ve kripto teşvikler ile küresel kimlik sistemleri kurmayı hedefliyor. Ancak bu mahkeme kararı, şirketin Kenya’daki yeniden yapılanma sürecini ciddi şekilde karmaşık hale getirdi.
2023 yılında ise Kenya İçişleri ve Bilgi Bakanlıkları, Worldcoin’e verilen veri kontrol belgesinin ülkede faaliyet yürütmek için yeterli bir lisans olmadığını açıklamıştı. Bu açıklamaların ardından, projenin “yasallığını ve gerçekliğini değerlendirmek üzere” cezai soruşturmalar başlatıldı.
ODPC tarafından yapılan açıklamada, hassas kişisel verilerin işlenmesinin derhal durdurulması gerektiği belirtilmişti. Dönemin Kabine Sekreteri tarafından yapılan duyuruda ise bu yasağın hiçbir zaman kaldırılmadığı ifade edildi. Hükümet, veri toplama, saklama ve paylaşım ilkelerine uygunluğun sağlanması adına güvenlik, finans ve veri koruma kurumlarından oluşan çok paydaşlı bir araştırma ekibi kurulduğunu bildirdi.
Kenya’nın Worldcoin’e karşı aldığı bu net tavır, dijital kimlik ve kripto projelerinin sadece teknoloji değil, aynı zamanda ciddi etik ve hukuki sorumluluklar taşıdığını bir kez daha ortaya koyuyor. Özellikle biyometrik veri gibi geri dönüşü olmayan kişisel bilgilerin toplanması sürecinde şeffaflık, onay mekanizmaları ve yerel mevzuatlara uyum hayati önem taşıyor. Bu karar, diğer ülkeler için de örnek teşkil edecek nitelikte güçlü bir veri koruma mesajı veriyor.
