2022’de piyasaya çıkan ChatGPT, yapay zekâyı kitlelere tanıtan en bilinen ürün haline geldi. Ancak, şirketlerin kendi operasyonlarında en çok tercih ettiği model OpenAI’nin GPT serisi değil. Son dönemde öne çıkan ve şaşırtıcı şekilde liderliği ele alan yapay zekâ modeli Anthropic’in Claude’u oldu.
Pazar Paylarında Dengeler Değişiyor
Menlo Ventures’ın Temmuz 2025 tarihli raporuna göre:
-
Anthropic Claude: %32 pazar payı ile kurumsal alanda lider.
-
OpenAI (GPT modelleri): 2023 sonunda %50 olan payını %25’e düşürdü.
-
Google: %20 ile hızlı büyüme kaydediyor.
-
Meta Llama: %9 paya sahip.
-
DeepSeek: %1 seviyesinde.
Claude’un yükselişi özellikle Haziran 2024’te piyasaya sürülen Claude Sonnet 3.5, 3.7, Sonnet 4, Opus 4 ve Claude Code sürümleri ile hız kazandı. Özellikle kod üretimi (code generation), işletmelerin erken dönemde en yüksek geri dönüşü aldığı “ilk büyük yapay zekâ kullanım alanı” olarak öne çıkıyor.
MCP ve Akıllı Ticaret Ekosistemi
Claude’un başarısında yalnızca güçlü modeller değil, aynı zamanda Model Context Protocol (MCP) geliştirmesi de etkili oldu. Bu açık standart, yapay zekâ modellerinin API’lere, veri kaynaklarına ve diğer araçlara güvenli biçimde bağlanmasını sağlıyor.
-
MCP, finans başta olmak üzere birçok sektörde kullanılabiliyor.
-
Visa gibi şirketler, akıllı ticaret (intelligent commerce) altyapılarında MCP’yi devreye alarak, yapay zekâ ajanlarının ödemeler ve diğer işlemler üzerinde güvenli, otonom görevler yürütmesini mümkün kılıyor.
Bu durum, yapay zekânın yalnızca yazılım geliştirmede değil, finans ve ticaret operasyonlarında da stratejik bir kaldıraç haline geldiğini gösteriyor.
Fiyat Performans Dengesi ve İşletmelerin Öncelikleri
Menlo’nun raporu, işletmelerin yapay zekâ model tercihinde fiyat yerine performansı önceliklendirdiğini ortaya koyuyor.
-
Kapalı (proprietary) modeller, açık kaynaklı modellere göre 9-12 ay daha ileri performans sunduğu için daha çok tercih ediliyor.
-
CFO’lar maliyet konusunda daha temkinli: PYMNTS’in 2024 anketine göre CFO’ların %46,7’si yapay zekânın yüksek maliyetlerini en büyük ikinci sorun olarak görüyor. İlk sırada ise %48,3 ile entegrasyon zorlukları yer alıyor.
Geliştiriciler ise farklı davranıyor:
-
Bir sağlayıcıya geçtikten sonra o ekosistem içinde kalmayı tercih ediyorlar.
-
Yeni modeller çıktığında haftalar içinde yükseltme yapıyorlar.
-
Daha ucuz modeller piyasada olsa bile, geliştiriciler daima en yeni ve en güçlü modele yöneliyor.
Bu yaklaşım, işletmelerin teknolojide “öncü modeller” için ekstra ödeme yapmaya hazır olduğunu kanıtlıyor.
Yapay Zekâ Harcamalarında Rekor Artış
Menlo Ventures raporuna göre, 2025 ortası itibarıyla kurumsal yapay zekâ API harcamaları 8,4 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, yalnızca birkaç ay öncesine göre iki kat artış anlamına geliyor.
Harcamaların büyük kısmı, modellerin eğitimi yerine inference (çıkarım) aşamasına ayrılıyor. Yani işletmeler artık yapay zekâyı deneme projelerinde değil, doğrudan canlı üretim süreçlerinde kullanıyor.
Yapay zekâ yarışında dengelerin bu kadar hızlı değişmesi, iş dünyasının beklentilerinin yalnızca marka bilinirliğine değil, gerçek performansa odaklandığını gösteriyor. OpenAI’nin kamuoyunda yarattığı güçlü marka algısına rağmen, Anthropic’in Claude modeli kurumsal segmentte liderliğe yükselmiş durumda. MCP gibi açık protokoller ve kod üretimi gibi pratik uygulamalar, işletmeler için kısa vadeli geri dönüş sağlayan çözümler sunuyor. Önümüzdeki dönemde bu eğilim, sadece teknoloji şirketlerini değil, finans, perakende ve üretim gibi geleneksel sektörleri de yeniden şekillendirecek.
