Hindistan, Unified Payments Interface üzerinden gerçekleştirilen ticari ödemelerde merchant fee uygulanmasına hukuki zemin hazırlayan düzenlemeyi parlamentoya taşıdı. UPI’nin tüketiciler ve küçük işletmeler için ücretsiz yapısının korunması beklenirken büyük üye işyerlerine yönelik olası MDR modeli, dünyanın en büyük anlık ödeme ağlarından birinin sürdürülebilir finansman tartışmasını yeni bir aşamaya taşıyor.
Hindistan, UPI ödeme sisteminin ekonomik modelini değiştirebilecek önemli bir düzenleme üzerinde çalışıyor. 4 Ağustos 2026’da Lok Sabha’ya sunulan Taxation and Other Laws (Amendment) Bill, 2026, Payment and Settlement Systems Act üzerinde değişiklik yaparak dijital ödemelerde Merchant Discount Rate uygulanabilmesine hukuki imkan sağlıyor. Tasarı 6 Ağustos’ta Lok Sabha’dan geçti. 10 Ağustos itibarıyla parlamentodaki süreç devam ediyor.
Düzenleme doğrudan belirli bir UPI ücretini yürürlüğe koymuyor. Uygulanacak oran, hangi işletmelerin kapsamda olacağı ve işlem tutarı sınırları henüz kesinleşmedi. Hindistan Merkez Bankası Başkanı da MDR konusunda alınmış nihai bir karar bulunmadığını açıkladı.
UPI İçin Sıfır MDR Modeli Değişebilir
UPI üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde Merchant Discount Rate 2020 yılından bu yana yüzde 0 olarak uygulanıyor. Bu yapı, tüketicilerin ve işletmelerin düşük maliyetle dijital ödemelere geçmesini desteklerken UPI’nin kısa sürede çok büyük bir ölçeğe ulaşmasına katkı sağladı.
Ancak ödeme şirketleri ve sektör temsilcileri, işlem başına gelir yaratmayan modelin altyapı yatırımları, siber güvenlik, dolandırıcılıkla mücadele ve operasyon maliyetlerinin finansmanını zorlaştırdığını uzun süredir gündeme getiriyor. Yeni düzenleme, hükümete belirli elektronik ödeme işlemlerinde yeniden MDR uygulama imkanı vererek bu tartışmaya ekonomik bir çerçeve kazandırıyor.
MDR, müşterinin ödeme sırasında doğrudan ödediği bir ücret olarak tasarlanmıyor. Merchant Discount Rate, ödeme işleminin gerçekleştirilmesi karşılığında işletmenin banka ve ödeme hizmeti sağlayıcılarına ödediği ticari ücreti ifade ediyor. Mevcut tartışmada tüketicilerin UPI kullanımı için ayrıca ücret ödemesi öngörülmüyor.
Büyük İşletmeler İçin Ücret Tartışılıyor
Reuters’ın sektör ve düzenleyici kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre iki temel model üzerinde çalışılıyor. Bunlardan biri belirli bir tutarın üzerindeki ticari UPI işlemlerinde MDR uygulanmasını, diğeri ise ücretlendirmeyi işletmenin yıllık cirosuna bağlamayı öngörüyor.
Gündemdeki önerilerden biri, yıllık cirosu 15 milyon rupiyi aşan büyük işletmelerin 2.000 rupinin üzerindeki UPI işlemlerinde yüzde 0,3 ile yüzde 0,5 arasında MDR ödemesi. Bu oran ve eşikler henüz resmiyet kazanmadı. Mint tarafından aktarılan farklı değerlendirmelerde yüzde 0,25 ile yüzde 0,4 arasında oranlar da gündeme geliyor.
Bu yaklaşımın amacı düşük tutarlı günlük ödemeler ile küçük işletmeleri mevcut ücretsiz yapıda tutarken daha yüksek değerli ticari işlemler üzerinden ödeme ekosistemine gelir sağlamak.
Jefferies’in hesaplamasına göre 2.000 rupinin üzerindeki işlemler merchant ödeme adedinin yaklaşık yüzde 4’ünü oluşturmasına karşın işlem değerinin yaklaşık yüzde 67’sini temsil ediyor. Olası bir MDR uygulamasının ödeme sektörü için 50 milyar ile 100 milyar rupi arasında yeni gelir havuzu yaratabileceği tahmin ediliyor.
UPI Temmuzda 23,6 Milyar İşlem Gerçekleştirdi
UPI’nin ulaştığı ölçek düzenlemeyi küresel ödeme sektörü açısından da önemli hale getiriyor.
Sistem Temmuz 2026’da 23,6 milyar işlem gerçekleştirdi. İşlemlerin toplam değeri 29,9 trilyon rupiye, yaklaşık 313,5 milyar dolara ulaştı. Walmart destekli PhonePe ile Alphabet bünyesindeki Google Pay UPI işlemlerinde pazarın önde gelen iki platformu arasında bulunuyor.
Bu büyüklük UPI’yi yalnız Hindistan’ın ödeme altyapısı olmaktan çıkararak gerçek zamanlı ödeme sistemlerinin küresel ölçekte en önemli örneklerinden biri haline getiriyor.
Yeni düzenlemenin ekonomik etkisi de bu nedenle PhonePe, Google Pay ve Paytm gibi uygulamalarla sınırlı kalmayacak. Bankalar, ödeme hizmeti sağlayıcıları ve UPI ekosistemine teknoloji sağlayan şirketler için işlem hacminin gelir üretme kapasitesi yeniden şekillenebilir. Reuters’ın aktardığı sektör değerlendirmelerinde Paytm ve Pine Labs olası yeni gelir modelinden fayda sağlayabilecek şirketler arasında gösteriliyor.
Tüketici Ödemelerinin Ücretsiz Kalması Bekleniyor
Hindistan’daki tartışmanın hassas noktalarından biri, UPI’nin kullanımını hızlandıran ücretsiz kullanıcı deneyiminin korunması.
PhonePe CEO’su Sameer Nigam, son düzenleme tartışmalarının ardından UPI’nin tüketiciler için ücretsiz kalmasını beklediğini açıkladı. Mevcut politika tartışmaları da ücretin tüketici yerine belirli merchant işlemlerine uygulanması üzerinde yoğunlaşıyor.
Küçük işletmelerin ve düşük tutarlı işlemlerin kapsam dışında bırakılması da değerlendirilen modeller arasında bulunuyor. Böylece Hindistan, UPI’nin finansal kapsayıcılığı destekleyen düşük maliyetli yapısını korurken büyük ticari işlemler üzerinden ödeme ekosistemine sürdürülebilir gelir sağlamayı hedefliyor.
UPI tartışmasının asıl önemi olası MDR oranından çok, dünyanın en büyük anlık ödeme ağlarından birinin sürdürülebilir gelir modeline geçiş arayışı. Hindistan, tüketici ve küçük işletme tarafındaki düşük maliyetli yapıyı korurken büyük ticari işlemler üzerinden ekosisteme gelir yaratmanın yolunu arıyor.
Türkiye açısından da FAST ve A2A ödemelerin büyümesi benzer bir soruyu gündeme getiriyor. Ödeme altyapısında ölçek arttıkça bankalar ve fintekler için işlem maliyeti, güvenlik yatırımları ve gelir modeli arasındaki denge daha kritik hale gelecek.
