Havayollarının ödeme işlemlerini gerçekleştirmek için katlandığı maliyet 2025 yılında 24,5 milyar dolara ulaştı. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’nin (IATA) açıkladığı verilere göre sektör, 1,05 trilyon dolarlık satışın ödemelerini işlemek için bu tutarı harcadı.
Ödeme maliyetleri 2023’e kıyasla yüzde 10,4 artarken aynı dönemde havayolu satışlarındaki büyüme yüzde 7,7 seviyesinde kaldı. Böylece ödeme işlemlerinin maliyeti sektörün satışlarından daha hızlı büyüdü.
Verilerin en çarpıcı tarafı ise yolcu başına maliyet ile havayollarının kazancı arasındaki fark. IATA’ya göre ödeme işlemlerinin ortalama maliyeti yolcu başına yaklaşık 5 dolar. Kuruluşun 2026 için beklediği havayolu net kârı ise yolcu başına 4,50 dolar seviyesinde.
Ödeme maliyeti yolcu kârını aşıyor
Havayolu sektörü yüksek sermaye ihtiyacı ve düşük kâr marjlarıyla çalışan sektörlerden biri.
IATA’nın yeni verileri ödeme sistemlerinin bu yapı içindeki maliyetini daha görünür hale getiriyor. Bir yolcunun bilet ve diğer hizmetler için yaptığı ödemenin işlenme maliyeti ortalama 5 dolara ulaşırken sektörün aynı yolcudan 2026’da elde etmesi beklenen ortalama net kâr 4,50 dolar seviyesinde.
Bu karşılaştırma, ödeme teknolojilerindeki küçük maliyet farklarının havayolu şirketlerinin toplam kârlılığı üzerinde neden büyük etki yaratabileceğini gösteriyor.
IATA Geçici Genel Direktörü ve CFO’su Sandrine Le Borgne da ödeme işlem maliyetlerinin sektör gelirlerinden daha hızlı büyümesini sürdürülebilirlik açısından önemli bir sorun olarak değerlendiriyor.
20,7 milyar dolar doğrudan ödeme ücretlerine gitti
IATA, 24,5 milyar dolarlık toplam maliyetin hangi alanlarda oluştuğunu da açıkladı.
Toplam tutarın 20,7 milyar doları, yani yüzde 84,5’i işlemlerin tamamlanması sırasında ödenen doğrudan ödeme ücretlerinden kaynaklandı.
Havayollarının ödeme sistemleri, nakit akışındaki gecikmeler, çalışanlar ve uyum süreçleri gibi operasyonel giderleri 2,9 milyar dolar oldu. Bu kalem toplam maliyetin yüzde 11,8’ini oluşturdu.
Dolandırıcılık ve tahsil edilemeyen satışlardan kaynaklanan kayıp ise 900 milyon dolar seviyesine ulaştı. Bunun toplam ödeme maliyetindeki payı yüzde 3,7 olarak hesaplandı.
Kartlar en pahalı ödeme yöntemi
IATA verileri ödeme yöntemleri arasındaki maliyet farkının da oldukça yüksek olduğunu gösteriyor.
Kartlı işlemlerde ortalama ödeme ücreti yüzde 2,53 seviyesinde gerçekleşti. Tüm ödeme yöntemlerinin tahmini ortalaması ise yüzde 1,97 oldu.
En düşük maliyetli ödeme alternatiflerinde oran yüzde 0,01’e kadar geriliyor.
Bu fark, havayollarının neden alternatif ödeme yöntemlerine daha fazla ilgi gösterdiğini açıklıyor. Çok yüksek işlem hacmine sahip şirketlerde yüzde birlik küçük bir maliyet farkı bile yıllık toplam harcamada milyarlarca dolarlık değişime yol açabiliyor.
Dijital cüzdan ve anlık ödeme ilgisi artıyor
Tüketicilerin ödeme tercihlerindeki değişim de havayollarına kartların yanında yeni seçenekler sunuyor.
IATA’nın 2025 Küresel Yolcu Araştırmasına göre yolcuların yüzde 29’u dijital cüzdanları, yüzde 8’i ise yerel anlık ödeme çözümlerini tercih ediyor.
IATA da havayollarının daha düşük maliyetli ödeme yöntemlerine erişimini artırmak amacıyla kendi altyapılarını genişletiyor.
IATA Pay, yolcuların uçak bileti satın alırken yerel anlık ödeme sistemlerini kullanmasını sağlıyor. Sistem bugün 34 ülkede 38 ödeme şemasıyla çalışıyor.
IATA Financial Gateway ise havayolları ve seyahat şirketlerinin farklı satış kanallarındaki ödemelerini yönetmesine imkan sağlıyor. Platform 170’ten fazla ülkede 300’ün üzerinde ödeme yöntemini destekliyor.
Ödeme sorunu ek gelirleri de etkiliyor
Ödeme altyapısının havayolları için maliyet boyutunun yanında gelir tarafında da etkisi bulunuyor.
IATA’nın araştırmasına göre bagaj, koltuk seçimi veya diğer ek hizmetleri satın alma girişimlerinin yaklaşık beşte biri, ilk ödeme denemesinin reddedilmesi ve müşteriye başka bir ödeme yöntemi sunulmaması nedeniyle tamamlanamıyor.
Bu nedenle alternatif ödeme yöntemlerinin artırılması yalnız işlem maliyetini azaltma potansiyeli taşımıyor. Havayollarının ödeme aşamasında kaybettikleri ek hizmet gelirlerinin bir bölümünü geri kazanmasına da yardımcı olabilir.
Kartların alternatifi güçlenebilir
IATA, maliyetleri azaltmak için yerel anlık ödeme sistemlerinin yanı sıra ödeme politikalarının daha şeffaf yönetilmesi, kurumsal seyahat ödemelerinin yeniden tasarlanması ve farklı ödeme yöntemlerinin maliyetlerinin birlikte değerlendirilmesi üzerinde çalışıyor.
Sektörün Offers & Orders olarak adlandırılan yeni perakende modeline geçişinde de mutabakat, gelir muhasebesi ve ödeme altyapısının tasarımın başlangıcından itibaren sisteme dahil edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Havayollarının 24,5 milyar dolarlık ödeme faturası, ödeme teknolojilerinin şirketler açısından arka planda çalışan teknik bir hizmetten çok daha büyük bir maliyet kalemine dönüştüğünü gösteriyor. Yolcu başına ödeme maliyetinin sektörün ortalama net kârını aşması, kart ücretleri ile daha düşük maliyetli anlık ödeme çözümleri arasındaki farkı stratejik hale getiriyor. Havayollarının kartlardan tamamen uzaklaşması kısa vadede gerçekçi görünmese de dijital cüzdanlar, hesaplar arası anlık ödemeler ve yerel ödeme raylarının daha fazla öne çıkması beklenebilir. Fintek sektörü açısından asıl fırsat da burada oluşuyor: trilyon dolarlık seyahat ekonomisinde ödeme maliyetini küçük oranlarda bile düşürebilen teknoloji, havayollarının doğrudan kârlılık denklemine dokunabiliyor.
