BRICS ülkeleri, sınır ötesi ödemelerin hızını artırmak ve maliyetleri azaltmak amacıyla ulusal anlık ödeme sistemleri ile merkez bankası dijital paraları arasında bağlantı kurulabilecek modelleri görüşüyor. Masada henüz ortak bir sistem veya uygulama takvimi bulunmuyor.
BRICS ülkeleri sınır ötesi ödeme altyapılarında yeni bağlantı modellerini gündemine aldı. Tartışmaların odağında ülkelerin mevcut anlık ödeme sistemlerinin birbirine bağlanması ve merkez bankası dijital paraları arasında birlikte çalışabilirlik sağlanması bulunuyor.
Reserve Bank of India Başkanı Sanjay Malhotra, 11 Ağustos 2026’da yaptığı açıklamada sınır ötesi ödemelerin BRICS ülkeleri için ortak çalışma alanlarından biri olduğunu belirtti. Malhotra, hızlı ödeme sistemlerinin birbirine bağlanması ve CBDC bağlantılarının değerlendirilen seçenekler arasında bulunduğunu söyledi.
Henüz üzerinde uzlaşılmış ortak bir ödeme ağı, teknik mimari veya devreye alınma tarihi açıklanmadı. Bu nedenle gelişme, yeni bir BRICS ödeme sisteminin kurulmasından çok ülkeler arasındaki ödeme altyapılarının nasıl birlikte çalışabileceğine yönelik çalışmaların ilerlemesi anlamına geliyor.
Anlık ödeme sistemleri sınırların ötesine taşınabilir
BRICS ülkelerinin gündemindeki ilk seçenek, ulusal hızlı ödeme sistemleri arasında bağlantı kurulması.
Hindistan’ın UPI ve Brezilya’nın Pix gibi sistemleri kendi iç pazarlarında gerçek zamanlı ve düşük maliyetli ödemelerin yaygınlaşmasını sağladı. Ancak para sınır ötesine çıktığında farklı bankacılık ağları, döviz işlemleri ve aracılar yeniden sürece dahil oluyor.
BRICS çatısı altında ele alınan model, ulusal altyapıların birbirleriyle daha doğrudan iletişim kurabilmesi üzerine şekilleniyor. Böyle bir yapı, sınır ötesi işlemlerde süre ve maliyetleri azaltma potansiyeli taşıyor.
Konu BRICS gündemine ilk kez 2026’da girmedi. Temmuz 2025’te yayımlanan Rio de Janeiro Liderler Bildirisi’nde BRICS Cross-Border Payments Initiative çalışmalarının sürdürülmesi ve üye ülkelerin ödeme sistemleri arasındaki birlikte çalışabilirliğin geliştirilmesi desteklenmişti.
CBDC bağlantısı ikinci seçenek olarak masada
Çalışmaların daha deneysel tarafında ise merkez bankası dijital paraları bulunuyor.
Reuters, Ocak 2026’da Reserve Bank of India’nın BRICS ülkelerinin CBDC altyapılarının sınır ötesi ticaret ve turizm ödemelerinde birbirine bağlanmasına yönelik öneriyi Hindistan hükümetine sunduğunu bildirmişti. Ağustos ayında RBI Başkanı tarafından yapılan açıklama, fikrin BRICS içinde görüşülmeye devam ettiğini gösteriyor.
CBDC’ler arasında birlikte çalışabilirlik kurulması, teorik olarak farklı ülkelerin merkez bankası paralarının dijital ortamda daha doğrudan hareket etmesini sağlayabilir. Ancak teknik standartlar, döviz dönüşümü, regülasyon, yönetişim ve likidite yönetimi gibi önemli başlıkların çözülmesi gerekiyor.
Dolayısıyla CBDC bağlantısı bugün için uygulamaya geçmiş bir ödeme altyapısından çok üzerinde çalışılan seçeneklerden biri.
Sınır ötesi ödeme rekabeti yeni bir katmana taşınıyor
BRICS tartışmasının fintech dünyası açısından asıl önemi, sınır ötesi ödeme altyapılarındaki rekabetin genişlemesinde yatıyor.
Bir tarafta bankalar ve küresel ödeme ağları bulunuyor. Diğer tarafta stablecoin tabanlı ödeme altyapıları hızla büyüyor. Merkez bankaları ise anlık ödeme sistemleri ve CBDC projeleri üzerinden kamu kontrollü yeni ödeme rayları geliştiriyor.
BRICS ülkelerinin ulusal ödeme sistemlerini birbirine bağlama arayışı, bu üçüncü hattı daha görünür hale getiriyor.
Özellikle yüksek hacimli ticaret ilişkilerine sahip ülkeler arasında yerel ödeme sistemlerinin bağlanması, correspondent banking zincirlerinin bazı işlemlerde kısalmasına imkan verebilir. Bunun gerçekleşebilmesi için ülkelerin teknik standartların yanında regülasyon ve döviz işlemleri konusunda da ortak modeller geliştirmesi gerekiyor.
Dolarsız ödeme tartışmasında temkin gerekiyor
BRICS ödeme projeleri sık sık doların küresel rolü üzerinden yorumlanıyor. Ancak mevcut çalışmalar için doğrudan yeni bir ortak para veya doların yerini alacak ödeme sistemi tanımlaması yapmak erken olur.
Hindistan Merkez Bankası da rupinin uluslararası kullanımını artırmaya yönelik çalışmalarını doğrudan bir de-dolarizasyon politikası olarak tanımlamıyor.
Bununla birlikte ulusal para birimleri, anlık ödeme sistemleri ve CBDC’ler arasında daha güçlü sınır ötesi bağlantılar kurulması, uzun vadede bazı ticari işlemlerde mevcut aracı yapılar üzerindeki bağımlılığı azaltabilir.
Bu nedenle gelişmenin fintech boyutu kadar ödeme egemenliği açısından taşıdığı stratejik önem de yakından izleniyor.
BRICS’in ödeme sistemleri üzerine yürüttüğü çalışmaların en dikkat çekici tarafı ortak para tartışmalarından çok mevcut ulusal altyapıları birbirine bağlama arayışı.
Son birkaç yılda ülkeler kendi sınırları içinde son derece hızlı ve düşük maliyetli ödeme sistemleri kurdu. Şimdi asıl mesele bu başarıyı sınır ötesine taşıyabilmek. UPI, Pix veya benzer altyapılar birbirleriyle konuşmaya başladığında uluslararası para transferlerinin bugünkü mimarisi önemli ölçüde değişebilir.
CBDC’ler ise hikayenin daha uzun vadeli bölümü. Merkez bankaları bir taraftan dijital paralarını test ederken özel sektör stablecoin tabanlı sınır ötesi ödeme ağlarını hızla büyütüyor. Önümüzdeki dönemde rekabet yalnızca hangi dijital para biriminin kullanılacağı üzerinden yürümeyecek. Asıl mücadele hangi ödeme rayının daha hızlı, düşük maliyetli, birlikte çalışabilir ve geniş kabul gören bir altyapı sunacağı üzerinden şekillenecek.
