Orta Afrika Devletleri Bankası BEAC, altı CEMAC ülkesinin perakende ödeme altyapısını yenileyen SYSTAC 2’yi devreye aldı. ISO 20022 standardıyla çalışan yeni sistem, 59 banka ve kamu kurumları dahil 71 katılımcıyı tek bir bölgesel takas altyapısında buluşturuyor. Anlık ödeme katmanı ise sonraki aşamada sisteme eklenecek.
Orta Afrika Ekonomik ve Parasal Topluluğu CEMAC, bölgesel ödeme altyapısında kapsamlı bir teknoloji dönüşümüne başladı. Bölgenin merkez bankası BEAC, SYSTAC 2 adlı yeni elektronik takas sistemini 3 Ağustos 2026 itibarıyla üretime aldı. BEAC’ın resmi duyurusu 12 Ağustos’ta yayımlandı.
SYSTAC 2, Kamerun, Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad, Kongo Cumhuriyeti, Ekvator Ginesi ve Gabon’daki perakende ödemelerin takas süreçlerini ortak bir teknoloji altyapısında topluyor.
Projenin teknoloji sağlayıcısı ProgressSoft’un açıkladığı verilere göre yeni sisteme 59 banka, altı ulusal hazine ve BEAC’ın altı ulusal direktörlüğü bağlandı. Toplam 71 katılımcının tamamı aynı anda yeni altyapıya geçirildi.
Altı ülke ortak ödeme altyapısında buluştu
SYSTAC 2, CEMAC bölgesinde uzun süredir kullanılan elektronik takas altyapısının yerini alan merkezi bir sistem olarak tasarlandı.
Platform kredi transferleri, otomatik ödemeler ve toplu ödeme işlemlerinin işlenmesini destekliyor. Elektronik çek takası ve ödeme kaynaklı uyuşmazlıkların yönetimi de aynı altyapının parçaları arasında bulunuyor.
Yeni modelin dikkat çeken yönlerinden biri operasyonların bölgesel ölçekte merkezileştirilmesi. Altı ülkedeki finans kuruluşları ortak takas altyapısını kullanırken bakım, güncellemeler ve gelecekte sisteme eklenecek yeni özellikler de merkezi olarak yönetilebilecek.
ProgressSoft, yapının Application Service Provider modeliyle çalıştığını belirtiyor. Böylece katılımcı kuruluşların kendi bünyelerinde ihtiyaç duyduğu altyapı yükünün azaltılması ve bölge genelinde daha standart bir ödeme mimarisi kurulması hedefleniyor.
ISO 20022 standardı merkeze alındı
SYSTAC 2’nin teknoloji mimarisinde ISO 20022 standardı kullanılıyor.
Finans dünyasında giderek yaygınlaşan ISO 20022, ödeme mesajlarında daha zengin ve yapılandırılmış veri taşınmasına imkan veriyor. Ortak veri yapısı, farklı kurumların sistemleri arasındaki iletişimi kolaylaştırırken işlem takibi, mutabakat ve otomasyon kapasitesini de destekliyor.
Bu özellik CEMAC açısından ayrıca önem taşıyor. Altı ülkede faaliyet gösteren bankaların, kamu kurumlarının ve gelecekte sisteme bağlanabilecek yeni ödeme oyuncularının aynı bölgesel altyapıda çalışması ortak standart ihtiyacını artırıyor.
ProgressSoft, merkezi mimarinin işlem süreçlerinin CEMAC genelinde uyumlaştırılmasını, işlem izlenebilirliğinin geliştirilmesini ve yeni ödeme fonksiyonlarının sisteme daha kolay eklenmesini sağlayacağını belirtiyor.
Anlık ödeme sistemi sonraki aşamada gelecek
SYSTAC 2’nin yol haritasındaki en önemli adımlardan biri anlık ödemeler olacak.
Yeni takas sisteminin devreye alınmasıyla CEMAC bölgesinde henüz ortak bir anlık ödeme sistemi kullanıma açılmış olmadı. ProgressSoft’un açıklamasına göre birlikte çalışabilir anlık ödeme platformu ilerleyen aşamada mevcut altyapıyı tamamlayacak ve bölgesel ödeme hizmetlerini gerçek zamanlı işlemlere taşıyacak.
Bu ayrım SYSTAC 2’nin bugünkü kapsamını doğru değerlendirmek açısından önemli. Mevcut sistem öncelikle perakende ödemelerin merkezi takas altyapısını modernize ediyor. Gerçek zamanlı ödeme katmanı ise projenin sonraki adımlarından birini oluşturuyor.
Böylece CEMAC’ın ödeme teknolojilerindeki dönüşümü aşamalı bir yapıda ilerliyor. Önce ortak ve modern bir clearing altyapısı kuruluyor, ardından gerçek zamanlı ödeme kapasitesinin eklenmesi planlanıyor.
CEMAC kıta çapındaki ödeme ağına da bağlanıyor
SYSTAC 2, CEMAC bölgesinde yürütülen daha geniş ödeme modernizasyonunun tek adımı değil.
BEAC, Ağustos ayında Pan-African Payment and Settlement System’a (PAPSS) katıldığını da açıkladı. PAPSS ile BEAC, 2026 sonuna kadar CEMAC’taki finans kuruluşlarının sisteme entegrasyonu üzerinde çalışacak. Amaç, CEMAC ülkeleri ile Afrika’nın geri kalanı arasındaki sınır ötesi ödemelerin daha hızlı ve düşük maliyetli hale gelmesini desteklemek.
Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde CEMAC’ın ödeme dönüşümü üç farklı katmanda ilerliyor. Bölge içinde ortak takas altyapısı güçleniyor, gerçek zamanlı ödeme kapasitesi hazırlanıyor ve kıta çapındaki sınır ötesi ödeme ağıyla bağlantı kuruluyor.
Böylece altı ülkenin yerel ödeme sistemleri giderek daha geniş bir bölgesel finansal altyapının parçası haline geliyor.
Afrika’da fintech yatırımlarının önemli bölümü uzun süre mobil para, dijital cüzdan ve sınır ötesi transfer girişimlerinde yoğunlaştı. Son dönemde ise merkez bankalarının ve bölgesel kurumların işlettiği temel ödeme raylarının modernizasyonu daha fazla öne çıkıyor.
SYSTAC 2 bu dönüşümün güçlü örneklerinden biri.
Özel sektör fintechleri kullanıcı deneyimini ve yeni finansal ürünleri geliştirirken, bu ürünlerin ölçeklenebilmesi için bankaların, merkez bankalarının ve ödeme kuruluşlarının bağlanabileceği modern temel altyapılara ihtiyaç duyuluyor.
CEMAC’ın altı ülkeyi aynı takas sistemi altında toplaması, ileride yeni ödeme hizmetleri ve fintech entegrasyonları için daha standart bir zemin yaratabilir. Anlık ödeme platformunun sisteme eklenmesiyle bu etki daha görünür hale gelebilir.
SYSTAC 2 haberinin asıl önemi yeni bir ödeme yazılımının kullanıma alınmasından çok, altı ülkenin finansal altyapısının ortak bir teknoloji mimarisine taşınmasında yatıyor.
Ödeme dünyasında rekabet giderek uygulamalardan altyapıya doğru genişliyor. Hızlı çalışan bir mobil cüzdan veya ödeme uygulaması geliştirmek önemli ancak arka plandaki clearing, settlement, veri standardı ve birlikte çalışabilirlik katmanları aynı hızla gelişmediğinde ölçek sınırlı kalıyor.
CEMAC tam olarak bu temel katmanı yeniliyor. ISO 20022 üzerine kurulan ortak takas sistemi, ardından gelecek anlık ödeme altyapısı ve PAPSS bağlantısı birlikte düşünüldüğünde bölgesel bir ödeme mimarisinin parçaları ortaya çıkıyor.
Fintech sektörünün önümüzdeki döneminde ödeme uygulamalarından çok ödeme raylarının birbirine nasıl bağlandığını daha fazla konuşacağız. CEMAC’ın attığı adımlar da Afrika’da bu yeni altyapı yarışının hızlandığını gösteriyor.
