Kadınların iş hayatındaki konumunu bireysel tercihler üzerinden okumak çoğu zaman eksik bir çerçeve sunuyor. Akbank ile Futurebright iş birliğinde hazırlanan “İş Hayatında Kadın Araştırması”, Türkiye’de kadınların çalışma yaşamından uzaklaşmasında kişisel seçimlerden çok yapısal uyumsuzlukların belirleyici olduğunu ortaya koydu. Hamileliğin kariyer riski olarak algılanması, ücret eşitsizliği hissi, liderlik rollerine dair kalıplaşmış bakış açıları ve bakım sorumluluklarının kadınlar üzerinde yoğunlaşması, araştırmanın öne çıkardığı temel başlıklar arasında yer aldı.
Türkiye genelinde 2.153 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma; çalışan kadın ve erkeklerin, çalışmaya ara vermiş kadınların ve 14-24 yaş arası öğrencilerin görüşlerini kapsıyor. Bulgular, kadınların iş hayatını yalnızca gelir elde etme alanı olarak görmediğini, aynı zamanda güçlenme, yeterlilik hissi ve toplumsal saygınlıkla ilişkilendirdiğini gösteriyor. Çalışan kadınların yüzde 20’si çalışmayı “güçlü ve yeterli hissetmek” ile bağdaştırırken, yüzde 10’u iş yaşamını saygı ve değer görmenin bir parçası olarak tanımlıyor.
Araştırmanın öne çıkardığı veriler, kadınların kariyer yolculuğunu zorlaştıran yapısal dinamikleri de görünür kılıyor. Erkeklerin yüzde 46’sı liderlik rollerinin erkeklere daha fazla yakıştırıldığını düşünüyor. Kadınların önemli bir bölümü, iş hayatında yaşanan olumlu ya da olumsuz gelişmelerin kadınların özel yaşamını daha yoğun etkilediği görüşünü paylaşıyor. Aynı pozisyonda çalışan erkek meslektaşlarıyla kıyaslandığında ücret konusunda eşit yaklaşım görmediğini düşünen kadınların varlığı da araştırmanın dikkat çeken sonuçları arasında bulunuyor.
Akbank Hazine ve Finansal Kurumlar Genel Müdür Yardımcısı ve Akbank Çeşitlilik, Hakkaniyet ve Kapsayıcılık Lideri Şebnem Muratoğlu, araştırmanın ardından yaptığı değerlendirmede eşitliğin yalnızca temsil oranlarıyla sınırlı olmadığını vurguladı. Muratoğlu, kültürün, süreçlerin ve finansal ekosistemin yeniden tasarlanmasının önemine dikkat çekerken, kadınların iş hayatından uzaklaşmasının arkasında sistemin ihtiyaçlara yanıt verememesi olduğunu ifade etti. Kadınların işte başarılı olmak için maskülen davranmak zorunda hissetmesi ya da hamileliği kariyer riski olarak görmesi, sorunun kurumsal ve toplumsal yapı ile doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.
Akbank, araştırmanın işaret ettiği sorunlara karşı kurum içinde uzun süredir çeşitli uygulamalar geliştiriyor. Yetkinlik temelli işe alım süreçleri, kapsayıcı performans sistemleri ve iş-yaşam dengesini gözeten esnek izin politikaları, bankanın eşitlik odaklı kurumsal kültürünün ana unsurları arasında yer alıyor. Bağımsız denetimlerle desteklenen eşit işe eşit ücret yaklaşımı da söz konusu modelin en somut bileşenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Bankanın paylaştığı verilere göre çalışanların yüzde 53’ünü kadınlar oluşturuyor. STEM rollerindeki kadın çalışan oranı ise yüzde 36 seviyesinde bulunuyor. 2025 yılında terfi eden çalışanların yüzde 54’ünün kadınlardan oluşması ve aynı dönemde yeni işe alınan çalışanlar içinde kadın oranının yüzde 47’ye ulaşması, Akbank’ın kurumsal yapısında kadın temsiline verdiği önemi ortaya koyuyor. Liderlik tarafında da dikkat çekici bir tablo var. Banka, yüzde 57 kadın lider oranı ile 2025 OMFIF Cinsiyet Dengesi Endeksi’nde dünya genelinde 8. sırada yer aldı ve Türkiye’den listeye giren tek kurum oldu. Ayrıca yönetim kurulundaki kadın üye oranının 2027 sonuna kadar en az yüzde 30’a çıkarılması hedefleniyor.
Araştırma, bakım sorumluluklarının kadınların kariyerlerinde ne kadar belirleyici olduğunu da gözler önüne seriyor. Her 5 kadından 1’inin çocuk veya aile bakımı nedeniyle iş hayatından ayrılması, annelik ile kariyer arasında kurulan baskılı ilişkiyi açık biçimde ortaya koyuyor. Her üç kadından birinin hamilelik haberini aldığında mevcut pozisyonunu sürdüremeyeceğini düşünmesi ise iş dünyasında hâlâ güçlü bir zihniyet dönüşümüne ihtiyaç olduğunu gösteriyor.
Akbank, bu alanda hem kurum içi uygulamalar hem de toplumsal programlarla ilerlemeyi hedefliyor. Doğum sonrası işe dönüş sürecinin mentorluk sistemiyle desteklenmesi, ebeveynlere yönelik esnek ve hibrit çalışma modelleri, refakat ve okul-karne izinleri ile bakım sorumluluğunun daha dengeli paylaşımını gözeten babalık izni uygulamaları, bankanın bu yaklaşımını güçlendiriyor. İkinci Bahar ve Yeniden Başlasın programları da bakım yükümlülükleri nedeniyle kariyerine ara vermiş kadınların yeniden iş hayatına katılımını destekleyen önemli adımlar arasında bulunuyor.
Banka ayrıca kadınların kariyer yolculuğunun farklı aşamalarına yönelik programlar yürütüyor. Rol Model Akbanklı programı, kadınların görünürlüğünü artırmayı amaçlarken Teknolojide Güçlü Kadınlar projesi ve Teknolojide Kadın Derneği ile yürütülen iş birlikleri STEM alanındaki cinsiyet dengesini güçlendirmeyi hedefliyor. Akbank Dönüşüm Akademisi ve Akbank Gençlik Akademisi altında düzenlenen eğitim programları da girişimci ve genç kadınların kariyer ile liderlik yolculuğuna katkı sağlıyor.
Araştırmanın ortaya koyduğu tablo, kadınların iş hayatına katılımını artırmak için söylem düzeyinin ötesine geçen yeni kurumsal modellerin önemini bir kez daha gündeme taşıyor. Finans sektörü açısından bakıldığında, kapsayıcılık artık yalnızca insan kaynakları başlığı olarak okunmuyor; sürdürülebilir büyüme, yetenek yönetimi ve kurumsal dayanıklılık açısından da stratejik bir alan haline geliyor.
Akbank’ın paylaştığı araştırma, kadın istihdamı tartışmasını daha gerçekçi bir zemine taşıyor. Çalışma hayatından uzaklaşmanın arkasında kişisel motivasyon eksikliği yerine sistemin kurduğu görünmez bariyerler yer alıyor. Finans sektöründe eşitlik başlığı uzun süredir konuşuluyor; ancak veriye dayalı araştırmalar ve somut kurumsal uygulamalar bir araya geldiğinde daha etkili sonuç üretilebiliyor. Akbank’ın yaklaşımı, toplumsal cinsiyet eşitliğini yalnızca temsil oranlarıyla sınırlamayan, kariyer sürekliliği, liderlik, ücret politikası ve bakım sorumluluklarını aynı çerçevede ele alan bir model sunuyor. Önümüzdeki dönemde bankacılık sektöründe fark yaratacak başlık, kaç kurumun benzer ölçekte ölçümleme yapıp kalıcı uygulamaları devreye alacağı olacak.
