2024 ve Sonrasında Merkeziyetsiz Borsaların (DEX) Evrimi: Gizlilik ve Kullanıcı Deneyimi Ön Planda.
Merkeziyetsiz borsalar (DEX), DeFi patlamasıyla birlikte sahneye çıktılar ve o zamandan beri zincir üzerinde önemli bir deneyim sundular. Ancak DEX’lerin sınırına hala uzak olabiliriz; önümüzdeki yıllarda bu borsalar tamamen farklı bir görünüme sahip olabilir.
DEX’lerin Mevcut Durumu ve Gelecek Potansiyeli
Günümüzde merkeziyetsiz borsalar, spot işlem hacimleri ve kilitli fonlar açısından güçlenmeye devam ediyor. Solana, Base ve diğer platformlardaki memecoin patlamasıyla birlikte, DEX’ler, cüzdanlarla daha önce hiç etkileşime girmemiş kullanıcılar için bile tercih edilen ticaret platformları haline geldi. DefiLlama’ya göre, DEX’ler günlük yaklaşık 6 milyar dolar ve haftalık yaklaşık 45 milyar dolar işlem hacmiyle dikkat çekiyor. Bu hacmin büyük bir kısmı, Uniswap ve Solana’daki Raydium gibi büyük oyuncular tarafından sağlanıyor.
Bu rakamlar, Uniswap ve Raydium’u genel olarak en büyük 5 borsa arasında yer almasına olanak sağlıyor ve sektör olarak DEX’ler, Binance’in hemen arkasında ikinci en büyük borsa konumuna yerleşiyor. Ancak, DEX’ler genellikle merkezi borsalarda listelenmeyen varlıklardan yüksek değerli hacim üretir ve bu iki tür borsa ayrı nişlerde kalır. Yeni teknolojiler, önümüzdeki aylarda ve yıllarda DEX’lere bir üstünlük sağlayabilir.
Zincir Üzeri Gizlilik: MEV Sorunu ve Daha Fazlası
Merkeziyetsiz borsalarda gizlilik eksikliği, DEX’lerin en temel kusurlarından veya özelliklerinden biridir. Herkes, yaptığınız her işlemi görebilir, bu da kopya ticaret yapmayı, bilgi toplamak ve kötü niyetli faaliyetleri keşfetmeyi kolaylaştırır. Ancak bu şeffaflığın dezavantajı, daha kötü bir yürütme garantisiyle para kaybetmenize neden olan frontrunning’dir. Ayrıca, ticaret faaliyetlerinizi tam gizlilikte tutmak isteyebileceğiniz durumlar da olabilir.
İdeal olarak, hepimizin bir seçeneği olmalı, bu nedenle gizlilik protokolleri ve L1’ler DEX’lerde ticaret faaliyetlerini artırmak için harika bir itici güç olabilir. Neyse ki, gizlilik, bu yıl veya gelecek yıl sonunda çevrimiçi hale gelecek en heyecan verici L1 trendlerinden biridir. Bunlar arasında, özel bir blok zinciri başlatma onuru için yarışan birçok farklı yaklaşım bulunuyor.
Bu, şu anda blok zincirine gönderilen ve saklanan tüm verilerin tamamen halka açık olması nedeniyle önemlidir, ayrı bir şekilde şifrelenmedikçe. Özel işlemleri eklemek için, blok zincirlerinin işlemlerin güvenli olduğunu içeriklerini bilmeden doğrulayacak bir yol bulması gerekir. Bu, sıfır bilgi (ZK), tam homomorfik şifreleme (FHE) ve garbled circuits (GC) gibi karmaşık kriptografiyi içerir. ZK gizlilik tarafında, yakında çevrimiçi olacak Aztec ve Aleo gibi projeler bulunuyor.
ZK geleneksel olarak gizlilikle ilişkilendirilirken, COTI’nin GC çözümü gibi rakip çözümler de sağlam adaylar arasında. Özellikle, COTI’nin garbled circuits çözümü, ZK’dan daha az hesaplama gerektirirken benzer gizlilik garantileri sunmayı vaat ediyor. Bu, diğer tüm faktörler eşit olduğunda, Coti’nin garbled circuits’larının daha performanslı olabileceği anlamına gelir. Tüm bu teknolojiler gizlilik sunmak için kullanılabilir, ancak detaylar önemlidir. En iyi çalışan platformu sunan çözüm kazanan olacak.
Daha Fazla Zincir, Daha İyi Performans
Son 12 ay, hızlı ve ucuz ölçeklenebilirlik getiren L2 çözümlerinin patlamasına tanık oldu ve güvenli blok zincirlerini önyüklerken birçok üst zincir, Ethereum ve diğer platformlar için L2’dir ve bazı DEX’ler tamamen kendi L2’lerinde barındırılır. Zk-rollup’lar, dYdX veya QuickSwap’in Citadels’i gibi DEX uygulama zincirlerini inşa etmek için yaygın olarak kullanıldı. Ancak, Bitcoin L2’leri de dahil olmak üzere DEX’leri konuşlandırmak için daha birçok olasılık vardır.
Burada, ExSat gibi bağlantı çözümleri, DEX’ler için $1,3 trilyon+ Bitcoin ağına aynı anda dokunmalarına olanak tanıyan yeni teknolojiyi açabilir, bu da DeFi’de yeniliklerin dışında bırakılmıştır. ExSat, Bitcoin L2’lerini bir araya getirmeye yardımcı olur ve EOS ağı veri ve RAM depolaması olarak kullanılır. Özünde, insanlara Bitcoin’e dokunan protokoller çalıştırmalarına olanak tanır ve aynı zamanda hızlı ve EVM uyumlu bir blok zincirinin avantajlarını korur.
Kullanıcı Deneyimini Geliştirme
Şüphesiz, DEX’ler için en büyük gelecek trendi, kullanılabilirliği artırmak ve kullanıcı deneyimini merkezi borsalarınkine ulaştırmak ve aşmak olacak. Şu anda, Raydium’da işlem yapmaya başlamak için fiat’tan SOL’a dönüştürmek, bir cüzdan kurmak, neler olup bittiğini görmek için ticaret araçlarını ayarlamak ve aslında Raydium’u kullanmak için bir üçüncü taraf uygulaması kullanmak gibi 5-6 farklı adım gerektiriyor.
Ethereum, birçok hesap soyutlama teklifiyle bu akışları iyileştirmeye çalışsa da, bu çabaların meyve vermesi zaman alacak, çünkü eski ağların altyapısı köklü yollarına derinlemesine yerleşmiştir. Daha yeni bir zincir, işleri hemen doğru yapma şansı sunabilir. Gear üzerine inşa edilmiş yüksek performanslı yeni bir ağ olan Vara, geliştiricilerin ağı kullanmayı son derece basit hale getirmek için daha iyi araçlar yaratmada birçok ilerleme kaydetmiştir.
Gasless ve Signless işlem mimarisi sayesinde, geliştiriciler arka planda kullanıcılarına gaz kuponları sunabilir, bu da ilk cüzdanlarını finanse etmek için çeşitli zorluklarla karşılaşmadan ağa katılmalarını sağlar. Şu anda, genellikle yüksek performanslı web uygulamaları için kullanılan bir çerçeve olan WebAssembly’ye alışkın olan daha geleneksel geliştiricileri çekmek için büyük bir çaba gösteriyor.
Merkeziyetsiz borsaların (DEX) evrimi, kripto para piyasasında önemli bir dönüm noktasına işaret ediyor. Gizlilik ve kullanıcı deneyimi alanındaki yenilikler, DEX’lerin daha geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşmasını ve merkezi borsalarla rekabet edebilmesini sağlıyor. Bu gelişmeler, DEX’lerin küresel ticaret standardı haline gelmesi yolunda büyük bir adım olabilir. Gelecek, DEX’lerin potansiyelini en üst düzeye çıkarmak için sunduğu fırsatlarla dolu.
